Pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego w Żywcu znajduje się na niewielkim skwerze przed budynkiem Starostwa Powiatowego przy ulicy Krasińskiego 13. Monument poświęcono jednej z najważniejszych postaci w historii odrodzonej Polski – twórcy Legionów Polskich, Naczelnikowi Państwa i pierwszemu marszałkowi Polski. Uroczyste odsłonięcie odbyło się 11 listopada 2016 roku, podczas obchodów Narodowego Święta Niepodległości. Pomnik powstał z inicjatywy Grupy Patriotycznej „Most Pamięci”, która postanowiła w ten sposób upamiętnić postać Piłsudskiego oraz jego związki z Żywiecczyzną. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, organizacji społecznych oraz mieszkańcy regionu. Odsłonięcie popiersia rozpoczęło miejskie obchody Święta Niepodległości, po których odbyła się Msza Święta w żywieckiej konkatedrze i oficjalne uroczystości na Rynku. Od tamtej pory monument jest ważnym miejscem lokalnych obchodów patriotycznych, szczególnie związanych z rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości.
Pomnik ma formę dużego, pionowego bloku jasnego kamienia o nieregularnym kształcie, na którego przedniej części umieszczono metalowe popiersie Józefa Piłsudskiego. Marszałka przedstawiono w mundurze wojskowym, z charakterystycznym wąsem i zdecydowanym wyrazem twarzy. Poniżej popiersia znajduje się ozdobna tablica z jego imieniem i nazwiskiem, wizerunkiem orła oraz patriotycznym przesłaniem. Całość stanowi stosunkowo prostą, ale wyrazistą kompozycję, łączącą naturalny kamień z ciemnymi elementami rzeźbiarskimi. Monument ustawiono na niewielkim podwyższeniu, otoczonym zielenią, w bezpośrednim sąsiedztwie reprezentacyjnego budynku starostwa. W przeciwieństwie do rozbudowanych pomników przedstawiających Piłsudskiego na koniu, żywieckie upamiętnienie koncentruje się na jego portrecie i symbolice narodowej. Warto zwrócić uwagę na szczegóły munduru, rysy twarzy marszałka oraz tablicę umieszczoną poniżej popiersia, ponieważ to właśnie te elementy nadają monumentowi jego charakterystyczny wygląd.
Związek Józefa Piłsudskiego z Żywcem nie ogranicza się wyłącznie do jego działalności niepodległościowej. Marszałek osobiście przebywał na Żywiecczyźnie jesienią 1934 roku, kiedy przyjechał do Moszczanicy, będącej obecnie częścią miasta. Od 8 września do 3 października zatrzymał się w dworze należącym do rodziny Kępińskich, gdzie zgodnie z zaleceniami lekarzy miał odpocząć i poprawić pogarszający się stan zdrowia. Pomimo zaleceń dotyczących wypoczynku nadal zajmował się sprawami wojskowymi i państwowymi. Kierował ćwiczeniami sztabowymi, uczestniczył w grach wojennych oraz przyjmował przedstawicieli najwyższych władz, w tym ministra spraw zagranicznych Józefa Becka. Jego pobyt wzbudzał duże zainteresowanie mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości. Szczegółowe wspomnienia z tamtego okresu pozostawiła Szczęsna Maria Perzyńska, córka gospodarzy dworu, która opisała zarówno przyjazd marszałka, jak i jego codzienne życie w Moszczanicy. Pobyt ten był jednym z ostatnich dłuższych wyjazdów Piłsudskiego przed jego śmiercią 12 maja 1935 roku.
Obecnie pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego jest jednym z punktów Żywieckiego Szlaku Oręża Polskiego, wyznaczonego pod koniec 2023 roku z inicjatywy Urzędu Miejskiego i Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Oznakowana biało-czerwonymi barwami trasa ma około 6,7 kilometra długości i prowadzi przez miejsca związane z historią wojskową oraz walką o niepodległość. Obejmuje między innymi żywiecki Rynek, Pomnik Żołnierzy Polskich, Pomnik Grunwaldzki, Cmentarz Przemienienia Pańskiego i Dwór Kępińskich w Moszczanicy. Pomnik przed starostwem pozostaje również miejscem składania kwiatów i oddawania hołdu postaciom zasłużonym dla odzyskania niepodległości. Podczas obchodów 11 listopada gromadzą się tutaj przedstawiciele samorządów, organizacji oraz mieszkańcy Żywiecczyzny. Dzięki położeniu niedaleko historycznego centrum monument można zobaczyć podczas spaceru po mieście, łącząc jego odwiedzenie z poznawaniem miejsc związanych z legionistami, wydarzeniami 1918 roku i pobytem Józefa Piłsudskiego na Żywiecczyźnie.


Ratusz
Pomnik
Kościół
Dzwonnica
Pawilon
Pomnik