Ławeczka księżnej Alicji Habsburg w Żywcu

Ławeczka księżnej Alicji Habsburg znajduje się w Parku Zamkowym w Żywcu, naprzeciwko wschodniego skrzydła Pałacu Habsburgów, w pobliżu dawnego Parku Miniatur. Pomnik przedstawia naturalnej wielkości postać Alicji Ankarcrony Habsburg, żony arcyksięcia Karola Olbrachta, ostatniego przedwojennego właściciela dóbr żywieckich. Brązowa rzeźba została umieszczona na kamiennej ławce, na której można przysiąść obok księżnej i wykonać pamiątkowe zdjęcie. To jeden z charakterystycznych elementów małej architektury w zabytkowym parku, upamiętniający kobietę szczególnie związaną z historią Żywca w pierwszej połowie XX wieku. Ławeczka stoi wśród starych drzew, tuż przy parkowej alejce, a jej położenie ma symboliczne znaczenie. Została ustawiona w pobliżu pałacowych pomieszczeń, w których po powrocie do Polski mieszkała córka Alicji, księżna Maria Krystyna Habsburg. Rzeźba pozwala poznać historię rodziny, która przez dziesięciolecia odgrywała ważną rolę w życiu miasta.

Alicja Habsburg urodziła się w 1889 roku w Szwecji, w rodzinie Ankarcrona. W 1911 roku poślubiła hrabiego Ludwika Badeniego, a po jego śmierci ponownie wyszła za mąż, tym razem za arcyksięcia Karola Olbrachta Habsburga. Ich ślub odbył się 18 listopada 1920 roku w kaplicy pałacowej w Żywcu. Alicja zamieszkała w tutejszej rezydencji, zaangażowała się w działalność dobroczynną i interesowała się zagospodarowaniem otaczającego ją parku. Szczególnie ważny rozdział jej życia rozpoczął się podczas II wojny światowej. Po niemieckim zajęciu majątku Habsburgów i aresztowaniu męża włączyła się w działalność polskiej konspiracji. Współpracowała ze Związkiem Walki Zbrojnej, a następnie Armią Krajową, zajmując się między innymi nasłuchem zagranicznych radiostacji, przekazywaniem informacji i działalnością łącznościową. W 1940 roku została wysiedlona z Żywca. Po wojnie rodzina utraciła majątek i wyjechała do Szwecji. Za działalność konspiracyjną Alicję odznaczono Krzyżem Walecznych. Zmarła w 1985 roku w Sztokholmie.

Ławeczkę odsłonięto w lutym 2012 roku w ramach projektu Parku Miniatur realizowanego przez Starostwo Powiatowe w Żywcu. Pomysłodawcą przedsięwzięcia i autorem koncepcji był Stanisław Białek, natomiast brązową postać księżnej wykonał rzeźbiarz Bronisław Krzysztof. Alicja została przedstawiona w eleganckiej, długiej sukni, z delikatnie ułożonymi dłońmi, w których trzyma chustkę ozdobioną herbem Habsburgów. Rzeźba odwzorowuje postać w naturalnych rozmiarach, dzięki czemu wygląda jak osoba odpoczywająca na parkowej ławce. Wolne miejsce obok niej pozostawiono dla odwiedzających. Warto przyjrzeć się szczegółom stroju, fryzurze, biżuterii oraz dekoracji chustki, które nadają pomnikowi indywidualny charakter. Ławka została ustawiona w taki sposób, aby harmonijnie wpisywała się w otoczenie starego drzewostanu i pałacowego ogrodu. Jej lokalizacja nawiązuje także do historii Marii Krystyny Habsburg, która w 2001 roku powróciła do Żywca i zamieszkała w dawnej rodzinnej rezydencji. Pomnik odsłonięto jeszcze za jej życia.

Na obejrzenie ławeczki wystarczy około 10-15 minut. Można podejść do rzeźby, przyjrzeć się jej detalom i usiąść obok postaci księżnej. To krótki przystanek podczas spaceru po Parku Zamkowym, szczególnie interesujący dla osób poznających historię Habsburgów i dawnego Żywca. Do pomnika najlepiej dotrzeć od strony Starego Zamku i Pałacu Habsburgów, kierując się parkową alejką wzdłuż wschodniego skrzydła rezydencji. W najbliższym otoczeniu znajdują się najważniejsze budynki dawnego zespołu zamkowego, a nieco dalej Domek Chiński, rozarium i pozostałe części zabytkowego ogrodu. Spacer można połączyć z odwiedzeniem Muzeum Miejskiego w Starym Zamku oraz przejściem na żywiecki Rynek. Ławeczka jest niewielką atrakcją, dlatego najlepiej włączyć ją do szerszej trasy zwiedzania miasta, zamiast planować osobną wycieczkę wyłącznie w to miejsce.