Pomnik św. Jana Pawła II

Pomnik św. Jana Pawła II w Żywcu stoi na skraju Rynku, u stóp zabytkowej kamiennej dzwonnicy, w jednym z najbardziej rozpoznawalnych zakątków historycznego centrum miasta. Jego lokalizacja nie jest przypadkowa. Monument upamiętnia wizytę papieża w Żywcu 22 maja 1995 roku, podczas której spotkał się on z mieszkańcami miasta oraz pielgrzymami z całej Żywiecczyzny. Przy dzwonnicy wzniesiono wtedy specjalny ołtarz, a na Rynku zgromadziło się ponad 20 tysięcy wiernych. Jan Paweł II odwiedził Żywiec podczas podróży do południowej Polski, obejmującej również Skoczów i Bielsko-Białą. Jego przyjazd był ważnym wydarzeniem nie tylko religijnym, ale również społecznym. Władze miasta przekazały papieżowi akt nadania tytułu Honorowego Obywatela Miasta Żywca, a mieszkańcy mogli uczestniczyć w spotkaniu, które przez kolejne dziesięciolecia pozostawało żywe we wspomnieniach wielu rodzin.

Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się 22 maja 2011 roku, dokładnie w szesnastą rocznicę papieskiej wizyty. Był to szczególny moment, ponieważ zaledwie trzy tygodnie wcześniej, 1 maja, Jan Paweł II został beatyfikowany. Autorem monumentu jest profesor Czesław Dźwigaj, krakowski rzeźbiarz znany z licznych realizacji sakralnych i pomnikowych. Na Żywiecczyźnie jego twórczość kojarzy się również z Golgotą Beskidów na Matysce w Radziechowach. Nowy pomnik poświęcił ówczesny biskup bielsko-żywiecki Tadeusz Rakoczy. Uroczystości towarzyszyła Msza Święta na Rynku, a także występy regionalnych zespołów, chórów i Żywieckiej Orkiestry Dętej. Uczestniczyła w nich również Asysta Żywiecka w tradycyjnych strojach dawnych mieszczan. Nadanie temu miejscu trwałej formy upamiętnienia pozwoliło zachować pamięć o dniu, który dla wielu mieszkańców Żywca miał osobiste znaczenie.

Pomnik wykonano z brązu i ustawiono na kamiennym cokole bezpośrednio przed ścianą dzwonnicy. Kilkumetrowa postać przedstawia Jana Pawła II w papieskich szatach, z prawą dłonią uniesioną w geście błogosławieństwa. Uwagę zwraca zwłaszcza szeroko rozłożony płaszcz, dzięki któremu rzeźba ma dynamiczną sylwetkę i wyróżnia się na tle kamiennego muru. Samo otoczenie monumentu jest równie interesujące jak figura. Dzwonnica powstała w latach 1723–1724 w miejscu wcześniejszej drewnianej budowli, zniszczonej podczas wielkiego pożaru miasta w 1721 roku. Na jej ścianach umieszczono tablice poświęcone ważnym wydarzeniom i postaciom związanym z Żywcem, w tym papieskiej wizycie z 1995 roku. Zestawienie współczesnej rzeźby z kilkusetletnim zabytkiem sprawia, że w jednym miejscu można zobaczyć kilka warstw miejskiej historii.

Miejsce zachowuje swoje znaczenie także współcześnie. Przy pomniku odbywały się modlitwy i uroczystości związane z kolejnymi rocznicami wizyty Jana Pawła II, a w 2025 roku, z okazji trzydziestolecia tego wydarzenia, jego historię przypomniała również wystawa Muzeum Miejskiego w Żywcu. Monument bywa także punktem wyjścia spacerów śladami papieża; tak rozpoczęto choćby wycieczkę Szlakiem Papieskim w 2024 roku, prowadzącą w kierunku Średniego Grojca. Dla turystów odwiedzających Żywiec to naturalny przystanek podczas poznawania zabytkowej części miasta. Pomnik stoi blisko Rynku i konkatedry Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, a w niewielkiej odległości znajdują się Stary Zamek, Pałac Habsburgów i park zamkowy. Warto obejrzeć nie tylko samą postać papieża, lecz także przylegającą do niej dzwonnicę i umieszczone na niej pamiątkowe tablice, które pomagają zrozumieć historyczny charakter tego miejsca.