Geo-Park Glinka w gminie Ujsoły wyróżnia się krajobrazem, którego nie da się pomylić ze zwykłym kompleksem basenowym. Rozległe kąpielisko zajmuje dno dawnego kamieniołomu, nad wodą wznoszą się odsłonięte ściany skalne, a całość otaczają lasy i szczyty Beskidu Żywieckiego. Miejsce, które przez dziesięciolecia kojarzyło się z ciężką pracą i wydobyciem piaskowca, otrzymało zupełnie nowe życie. Dziś industrialna historia, górska przyroda oraz letnia rekreacja tworzą tu jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów turystycznych całej Żywiecczyzny.
Kąpielisko otoczone skałami i beskidzkimi zboczami
Geo-Park znajduje się w Glince, niewielkiej miejscowości położonej na południowym krańcu powiatu żywieckiego, niedaleko granicy ze Słowacją. Nad doliną wznoszą się między innymi Kotelnica, Jaworzyna, Solisko i Magura. Gęste kompleksy leśne schodzą w stronę zabudowań, a dawne wyrobisko tworzy w tym krajobrazie szeroką, otwartą przestrzeń otoczoną skalnymi stopniami.
Najważniejszym elementem Geo-Parku Glinka jest duże kąpielisko o długości 110 metrów i szerokości 30 metrów. Jego głębokość wynosi od około 1,6 do 2,5 metra. Obok znajduje się płytszy zbiornik przeznaczony dla dzieci, mierzący 30 na 10 metrów i mający około 30 centymetrów głębokości. Już same rozmiary większego basenu sprawiają, że woda zajmuje znaczną część dawnego wyrobiska, wyraźnie odcinając się od surowych skał i zielonych zboczy.
O charakterze tego miejsca decyduje jednak nie tylko wielkość kąpieliska. Tafla wody została wpisana w przestrzeń, której nie zaprojektowano pierwotnie z myślą o wypoczynku. Nieregularne ściany kamieniołomu, widoczne warstwy skalne i strome fragmenty terenu przypominają, że obecny kompleks rekreacyjny powstał w miejscu wieloletniej eksploatacji surowca. Dzięki temu Geo-Park Glinka zachował własną tożsamość, zamiast stać się kolejnym obiektem oderwanym od lokalnego krajobrazu.
Zanim pojawiły się baseny, wydobywano tutaj piaskowiec
Historia kamieniołomu w Glince sięga lat 20. XX wieku, a pierwsze zapiski o jego działalności pochodzą z 1927 roku. Wydobywano tutaj piaskowiec magurski, charakterystyczny dla budowy geologicznej znacznej części Beskidu Żywieckiego. Masywy otaczające Ujsoły powstały głównie z odpornych na wietrzenie piaskowców, miejscami poprzedzielanych warstwami łupków.
Największy rozwój zakładu przypadł na lata 60., 70. i 80. ubiegłego wieku. Kamieniołom należał wówczas do najważniejszych miejsc pracy w okolicy. Kruszony i wywożony stąd kamień był produktem przemysłowym, lecz dla wielu rodzin z Glinki i Ujsół działalność wyrobiska oznaczała przede wszystkim zatrudnienie oraz stałe źródło utrzymania. Przemysłowa przeszłość nie jest więc jedynie ciekawostką dopisaną do współczesnej atrakcji. Stanowi część historii lokalnej społeczności.
Eksploatację zakończono ostatecznie w latach 90. Pozostał rozległy, zdegradowany teren, którego powierzchnia przekraczała cztery hektary. Odsłonięte skały tworzyły efektowną scenerię, jednak samo wyrobisko przez lata nie miało nowej funkcji. Rozważano różne koncepcje jego wykorzystania, zanim pojawił się pomysł przekształcenia dawnego zakładu w kompleks sportowo-rekreacyjny.
Przemiana kamieniołomu była jedną z najważniejszych inwestycji turystycznych w Ujsołach
Zagospodarowanie wyrobiska przeprowadzono etapami. W latach 2010–2011 powstały pierwsze elementy nowego kompleksu, między innymi lina zjazdowa, ścieżki spacerowe i infrastruktura umożliwiająca korzystanie z terenu. Uroczyste otwarcie pierwszej części obiektu odbyło się 30 kwietnia 2011 roku.
Drugi etap, realizowany w kolejnych latach, objął znacznie szerszą przemianę kamieniołomu. Projekt zakładał utworzenie zbiorników wodnych, plaży, parków linowych, ścian wspinaczkowych, punktu dydaktycznego, placu zabaw oraz zaplecza socjalnego. W 2011 roku przedsięwzięcie uzyskało ponad 7 milionów złotych dofinansowania, co pozwoliło rozwinąć wcześniejszą koncepcję w pełnowymiarowy kompleks rekreacyjny.
Ta przemiana jest dobrym przykładem zmiany sposobu myślenia o terenach poprzemysłowych. Nie próbowano całkowicie ukryć dawnego przeznaczenia wyrobiska. Skalna niecka stała się najważniejszym elementem kompozycji, a rekreacyjne wyposażenie dopasowano do jej wysokości, przestrzeni i naturalnych różnic poziomów. Dawna działalność przemysłowa nadal pozostaje widoczna, ale nie dominuje już nad krajobrazem.
Tyrolka nad wyrobiskiem pokazuje prawdziwą skalę kamieniołomu
Najbardziej rozpoznawalnym elementem Geo-Parku, poza samymi kąpieliskami, jest tyrolka o długości 220 metrów. Lina została poprowadzona około 30 metrów nad dnem wyrobiska. Dopiero z tej perspektywy w pełni widoczna staje się skala kamieniołomu oraz różnica pomiędzy najniższą częścią kompleksu a jego skalną koroną.
Przemysłowe ukształtowanie terenu wykorzystano również przy budowie dwóch zewnętrznych ścian wspinaczkowych o wysokości 12 i 17 metrów. Towarzyszą im parki linowe. Większy składa się z trzech poziomów trudności i 37 przeszkód, natomiast mniejszy ma dwa poziomy oraz 12 przeszkód. Konstrukcje z drewna, lin i pomostów rozciągają się na tle odsłoniętych skał, przez co nie wyglądają jak przypadkowo ustawione urządzenia, lecz jak rozwinięcie pionowej przestrzeni kamieniołomu.
Geo-Park Glinka zachowuje dzięki temu dwa różne oblicza. Na dnie wyrobiska dominuje woda i letni wypoczynek, wyżej uwagę przyciągają skalne ściany, tyrolka oraz konstrukcje linowe. Poszczególne części nie konkurują ze sobą, ponieważ wszystkie wykorzystują ten sam krajobraz i jego przemysłowe pochodzenie.
Glinka łączy krajobraz Żywiecczyzny z historią pogranicza
Położenie Geo-Parku ma znaczenie również w szerszym kontekście regionu. Glinka znajduje się w części Beskidu Żywieckiego od dawna związanej z ruchem przez przełęcze prowadzące w stronę Orawy. Okolice Ujsół kształtowały się na pograniczu kultur, szlaków pasterskich i górskich traktów. Do dziś nazwy wielu pobliskich szczytów oraz określenia obecne w lokalnej kulturze przypominają o wołoskich korzeniach osadnictwa w tej części Karpat.
Dawny kamieniołom wpisuje się w tę historię jako ślad znacznie młodszy, ale równie mocno związany z życiem mieszkańców. Najpierw zmieniał krajobraz poprzez wydobycie, później przez lata pozostawał nieużywany, aż ostatecznie stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów turystycznych gminy Ujsoły. Obecnie przyciąga nie tylko samymi atrakcjami, lecz także połączeniem wody, skał, lasu i górskich zboczy, które trudno odtworzyć w typowym kompleksie rekreacyjnym.
Geo-Park pozostaje czynnym, rozwijanym obiektem. W sezonie 2026 ponownie udostępniono jego rekreacyjne atrakcje, a wcześniej do dofinansowania wybrano kolejny projekt dotyczący wykorzystania walorów środowiskowych dawnego kamieniołomu. Pokazuje to, że przemiana wyrobiska nie została potraktowana jako jednorazowa inwestycja, lecz jako długofalowy element rozwoju turystycznego południowej Żywiecczyzny.
Kąpielisko, którego nie dałoby się zbudować w przypadkowym miejscu
Siłą Geo-Parku Glinka nie jest jedna konstrukcja ani pojedyncza atrakcja. Najważniejsza pozostaje cała przestrzeń dawnego kamieniołomu. Duży zbiornik wodny, skalne ściany, drewniane pomosty, trasy linowe i otaczające wyrobisko lasy tworzą krajobraz będący wynikiem kilku zupełnie różnych etapów: naturalnego formowania Beskidów, przemysłowego wydobycia oraz współczesnej rewitalizacji.
Właśnie dlatego kąpielisko w Glince uznawane jest za jedno z najpiękniej położonych w Beskidach. Nie leży jedynie blisko gór, lecz zostało bezpośrednio wpisane w ich geologiczną strukturę. Woda zajmuje miejsce, z którego dawniej wywożono piaskowiec, a zbocza kamieniołomu stały się tłem dla wypoczynku. To przykład udanej przemiany przestrzeni, która zachowała ślady własnej historii, a jednocześnie otrzymała znaczenie całkowicie odmienne od pierwotnego.
