Kino Janosik w Żywcu znajduje się przy ulicy Jana III Sobieskiego 1, kilka minut spacerem od miejskiego Rynku. To jedno z najstarszych działających kin w Polsce, którego historia sięga początków XX wieku. Budynek powstał z inicjatywy żywieckiego przedsiębiorcy Antoniego Kasztelnika i początkowo mieścił Teatr Świetlny Urania, wzorowany na praskim kinie Royal-Bioskop. Przez ponad sto lat obiekt zachował swoje pierwotne przeznaczenie, choć zmieniały się jego nazwy, wyposażenie i repertuar. Dziś działa tu jednosalowe kino prowadzone przez Instytucję Filmową Silesia Film, oferujące zarówno popularne premiery, jak i ambitniejsze produkcje, klasykę filmową oraz wydarzenia tematyczne. Janosik wyróżnia się przede wszystkim historią miejsca, w którym mieszkańcy Żywca oglądali filmy już w czasach kina niemego. To również jeden z ważnych punktów na kulturalnej mapie miasta, łączący tradycję dawnych kinoteatrów ze współczesnymi możliwościami projekcji.
Historia kina rozpoczęła się w 1906 roku, kiedy Antoni Kasztelnik, z zawodu masarz, postanowił wybudować w Żywcu własny teatr świetlny. Najstarszy zachowany dokument dotyczący projekcji pochodzi z 25 grudnia 1911 roku, gdy na ekranie pokazano film przedstawiający narodziny, życie i mękę Chrystusa. Początkowo widownię podzielono na kilka kategorii miejsc. Najtańsze stanowiły drewniane ławki, droższe były składane fotele, a najbardziej reprezentacyjne miejsca obito aksamitem. Osobne loże zarezerwowano dla rodziny żywieckiego arcyksięcia. Filmy były nieme, dlatego projekcjom towarzyszyła muzyka wykonywana na żywo, między innymi przez pianistkę Marię Ziemnowiczową. W 1916 roku kino Urania przemianowano na Edison. W okresie międzywojennym sala mogła pomieścić około 360 widzów. Podczas II wojny światowej działalność kinową przerwano, a niemieckie władze okupacyjne wykorzystywały budynek jako magazyn. Po wojnie wznowiono projekcje, a na przełomie lat 1948 i 1949 przyjęto nazwę Janosik. Przez niemal pół wieku placówką kierował Stanisław Itzeli, który objął stanowisko w 1949 roku.
Współczesne Kino Janosik nadal mieści się w historycznym budynku przy ulicy Sobieskiego. Warto zwrócić uwagę na jego położenie w dawnej zabudowie śródmiejskiej oraz zachowaną funkcję kinową, która odróżnia ten obiekt od wielu dawnych kin przekształconych w sklepy lub inne lokale. Wewnątrz znajduje się jedna sala widowiskowa z 245 miejscami siedzącymi, ekranem kinowym i sceną wykorzystywaną również podczas wydarzeń kulturalnych. Kino jest wyposażone w projektor cyfrowy i system dźwiękowy Dolby Digital, a częścią jego technicznego dziedzictwa pozostaje także projektor analogowy. Oprócz standardowych seansów odbywają się tutaj pokazy specjalne, spotkania z twórcami, projekcje filmów dokumentalnych oraz wydarzenia poświęcone historii kina. Jednym z charakterystycznych przedsięwzięć jest Klub Filmowy Urania, którego nazwa nawiązuje do początków działalności obiektu. Ważne miejsce w kalendarzu zajmuje także Festiwal Górski Adrenalinium, łączący projekcje filmowe ze spotkaniami i tematyką górską.
Kino Janosik można odwiedzić zarówno podczas regularnego seansu, jak i jednego z wydarzeń specjalnych. Czas wizyty zależy od wybranego filmu, ale na obejrzenie projekcji wraz z wejściem do sali warto zarezerwować zazwyczaj od półtorej do trzech godzin. W repertuarze znajdują się filmy fabularne, animacje, dokumenty i produkcje dla młodszych widzów, dlatego oferta jest zróżnicowana. Bilety można kupić w kasie kina lub przez internet. Osoby zainteresowane historią kinematografii mogą wybrać jeden z pokazów klasycznych filmów albo spotkań Klubu Filmowego Urania. Kino znajduje się blisko Rynku, Starego Zamku Komorowskich i Parku Zamkowego, dzięki czemu seans można połączyć ze zwiedzaniem historycznej części Żywca. Szczególnie dobrym pomysłem jest zakończenie spaceru po mieście wieczorną projekcją. Budynek nie funkcjonuje jako muzeum, dlatego jego wnętrze najlepiej poznawać podczas normalnej działalności kinowej.







