Domek Chiński w Żywcu to zabytkowy pawilon ogrodowy stojący w Parku Zamkowym, niedaleko Starego Zamku Komorowskich i Pałacu Habsburgów. Niewielka, dwukondygnacyjna budowla znajduje się na wyspie otoczonej parkowym kanałem, wśród alejek i starego drzewostanu. Jej ośmioboczny kształt, rozłożysty dach oraz balkon wsparty na kolorowych kolumnach wyraźnie odróżniają ją od pozostałej zabudowy historycznego centrum Żywca. Nazwa obiektu nie oznacza związku z dawną społecznością chińską. Pawilon powstał jako ozdoba europejskiego ogrodu rezydencjonalnego, w czasach gdy inspiracje architekturą Dalekiego Wschodu cieszyły się popularnością wśród arystokracji. Dziś jest jednym z najbardziej charakterystycznych zachowanych elementów dawnego założenia zamkowego. Pozwala zobaczyć, jak nawet niewielki obiekt mógł odgrywać ważną rolę w starannie zaprojektowanym krajobrazie ogrodu.
Historia tego miejsca zaczyna się od ogrodu urządzonego za czasów Wielopolskich. Po 1712 roku w miejscu dzisiejszego budynku powstała parterowa altana należąca do ogrodu o regularnym, włoskim układzie. W drugiej połowie XVIII wieku zastąpiono ją murowanym, piętrowym pawilonem o orientalizującej formie. Fundatorami byli Wielopolscy, do których nawiązuje herb Starykoń umieszczony ponad dachem. W XIX wieku, kiedy żywieckimi dobrami zarządzali Habsburgowie, Domek Chiński przebudowano, a otaczający go ogród stopniowo przekształcano w park krajobrazowy. Zmienił się również układ wody i alejek, dzięki czemu pawilon znalazł się na niewielkiej wyspie. Przez lata pełnił różne funkcje: początkowo służył jako ogrodowa altana, później wykorzystywano go również do zabaw dzieci z rodziny Habsburgów. W nowszych czasach jego pomieszczenia urządzono jako kawiarnię i niewielką galerię. Od 1987 roku budowla znajduje się w rejestrze zabytków.
Domek Chiński warto obejrzeć z bliska, zwracając uwagę przede wszystkim na jego architekturę. Ma murowane, otynkowane ściany i dwie kondygnacje wzniesione na planie ośmioboku. Piętro otacza wąski balkon z ozdobną balustradą, oparty na ośmiu kolumnach, których czerwonawe barwy kontrastują z jasną elewacją. W oknach zachowały się charakterystyczne zielone okiennice. Całość przykrywa wielopołaciowy dach o szerokim okapie, a jego zwieńczenie zdobi herb Wielopolskich. Warto obejść pawilon i przyjrzeć się temu, jak inaczej prezentuje się z poszczególnych stron. Od strony wody dobrze widoczna jest cała sylwetka budynku, natomiast z pobliskiej alejki można dokładniej zobaczyć detale kolumn, balkonu i okien. Otaczające wyspę kanały, mostki i stare drzewa dopełniają historyczną kompozycję, w której altana miała być ozdobnym punktem ogrodu.
Na obejrzenie Domku Chińskiego i jego najbliższego otoczenia wystarczy zwykle około 15-20 minut. Nie trzeba planować osobnej, długiej trasy: pawilon znajduje się przy parkowych alejkach i można do niego dojść podczas spaceru od strony zamku, centrum Żywca albo południowej części parku. Wiosną budynek otacza świeża zieleń, a jesienią dobrze prezentuje się na tle przebarwiających się drzew. Szczególnie interesujący jest widok znad kanału, gdzie na spokojnej powierzchni wody pojawia się odbicie charakterystycznego dachu i kolumn. Po obejrzeniu pawilonu można skierować się do rozarium z fontanną, przejść w stronę Pałacu Habsburgów albo odwiedzić Stary Zamek z Muzeum Miejskim. Domek Chiński jest więc dobrym przystankiem na trasie poznawania dawnych ogrodów i zabytków Żywca, także podczas krótkiego pobytu w mieście.
