Pod powierzchnią Beskidu Śląskiego znajduje się rozległy system jaskiniowy, który należy do najcenniejszych tego typu obiektów w polskich Karpatach. Jego wnętrze skrywa niezwykłe formacje skalne, podziemne wody oraz rzadkie gatunki zwierząt. Choć jaskinię odkryto stosunkowo niedawno, zdążyła już stać się przedmiotem licznych badań naukowych. Nie jest jednak miejscem dostępnym do swobodnego zwiedzania.
Jaskinia Miecharska. Ponad 1800 metrów korytarzy pod beskidzkim zboczem
Jaskinia Miecharska znajduje się na południowo-zachodnim stoku Malinowskiej Skały, na terenie Wisły Malinki w Beskidzie Śląskim. Jej wejście położone jest na wysokości około 930 metrów n.p.m. To jedna z największych jaskiń polskich Karpat fliszowych, wyróżniająca się zarówno rozmiarami, jak i budową geologiczną.
Jaskinię odkryli 19 grudnia 2004 roku dwaj grotołazi z Wisły – Grzegorz Szalbot i Bartłomiej Juroszek. Odkrycie zapoczątkowało intensywne prace eksploracyjne i dokumentacyjne, podczas których poznawano kolejne korytarze, sale oraz połączenia między poszczególnymi częściami podziemnego systemu.
Według danych Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego łączna długość korytarzy Jaskini Miecharskiej wynosi 1838 metrów. Jej najniższy punkt znajduje się 54,5 metra poniżej wejścia, a deniwelacja, czyli różnica wysokości między najwyższym i najniższym punktem, wynosi 56,3 metra. Pod względem długości jest to druga jaskinia polskich Karpat fliszowych, ustępująca Jaskini Wiślańskiej.
Powstanie Jaskini Miecharskiej związane jest z procesami osuwiskowymi. W przeciwieństwie do jaskiń krasowych, rozwijających się wskutek rozpuszczania skał przez wodę, beskidzki system powstał w rezultacie przemieszczania się i rozsuwania mas skalnych. Budujące zbocze piaskowce i łupki, należące do tak zwanych warstw godulskich, ulegały spękaniom i przemieszczeniom. Między blokami skalnymi tworzyły się szczeliny, korytarze i większe podziemne przestrzenie.
Jaskinia stanowi część rozległego osuwiska o powierzchni około 7,1 hektara. W jego obrębie rozpoznano również 14 mniejszych obiektów jaskiniowych. Cały system jest ważnym miejscem badań nad procesami geologicznymi zachodzącymi w Beskidach.
Wnętrze Jaskini Miecharskiej tworzy skomplikowany labirynt. Występują tam zarówno bardzo wąskie szczeliny, przez które można przedostać się jedynie z dużym trudem, jak i obszerne sale o rozmiarach rzadko spotykanych w beskidzkich jaskiniach.
Jedną z nich jest Sala Walhalla, mierząca około 11 metrów długości, 8 metrów szerokości i 4 metry wysokości. Jeszcze dłuższa jest Sala Grzelaka, której długość osiąga 18 metrów. W podziemnym systemie znajdują się także galerie, studzienki, kominy, progi skalne i liczne korytarze łączące poszczególne części jaskini.
Podziemny wodospad, jeziorka i rzadkie zwierzęta. Wyjątkowe wnętrze jaskini
Jednym z najbardziej niezwykłych elementów Jaskini Miecharskiej jest stały przepływ wody. To zjawisko rzadko spotykane w jaskiniach rozwiniętych w skałach fliszowych, które budują znaczną część Beskidów.
Przez podziemne korytarze przepływa strumień, tworzący miejscami niewielkie kaskady i zbiorniki wodne. W Sali z Wodospadem znajduje się wodospad o wysokości około 2,5 metra. W innych częściach jaskini woda przepływa przez wąskie szczeliny, gromadzi się w zagłębieniach lub wpływa do trudno dostępnych korytarzy.
Szczególnie interesująca jest Sala z Jeziorkiem, położona około 37 metrów poniżej poziomu wejścia. Znajduje się w niej stały zbiornik wodny o wymiarach około 2,5 na 5 metrów. Pomimo stosunkowo dużej powierzchni jest on bardzo płytki – głębokość wody sięga kilkunastu centymetrów. Woda dopływa do niego z kilku kierunków, a następnie odpływa niedostępną szczeliną.
W jaskini występują również inne, mniejsze jeziorka, w tym zbiorniki pojawiające się okresowo. Przepływająca i przesączająca się woda wpływa na wygląd podziemnych przestrzeni, pozostawiając osady oraz tworząc charakterystyczne formy na skalnych powierzchniach.
Na szczególną uwagę zasługują także nacieki mineralne. Badacze stwierdzili obecność form zbudowanych między innymi z kalcytu i gipsu. W Sali Grzelaka rozpoznano niewielkie heliktyty kalcytowe oraz kociołek wirowy, powstały w wyniku erozyjnego działania wody. Tego rodzaju formy są kolejnym elementem wyróżniającym Jaskinię Miecharską na tle innych obiektów beskidzkich.
Podziemny system jest również ważnym siedliskiem zwierząt. Stwierdzono w nim występowanie kilku gatunków nietoperzy, w tym podkowca małego, nocka dużego i nocka orzęsionego. Jaskinia zapewnia im warunki do zimowania, dlatego ochrona podziemnego środowiska ma duże znaczenie dla zachowania tych gatunków.
Jeszcze mniej znany jest świat niewielkich organizmów żyjących w wodzie. W strumieniu i jeziorkach stwierdzono obecność studniczka tatrzańskiego (Niphargus tatrensis) – skorupiaka związanego ze środowiskiem wód podziemnych. Badania wykazały również występowanie innych bezkręgowców, między innymi małżoraczków i skąposzczetów.
Znaczenie naukowe i przyrodnicze jaskini doprowadziło do objęcia jej ochroną. W 2010 roku Rada Miasta Wisły ustanowiła stanowisko dokumentacyjne „Jaskinia Miecharska”. Ochrona obejmuje system jaskiniowy oraz związane z nim osuwisko, a jej celem jest zachowanie form skalnych, osadów, nacieków, podziemnych cieków wodnych i siedlisk zwierząt.
Wejście do jaskini zabezpieczono stalową klapą zamykaną na kłódkę. Rozwiązanie to ma ograniczać niekontrolowaną penetrację podziemnych korytarzy, szczególnie w okresie zimowania nietoperzy, a także chronić wrażliwe formy naciekowe i środowisko wodne.
Jaskinia Miecharska nie jest udostępniona do swobodnego ruchu turystycznego. Jej eksploracja wymaga specjalistycznego wyposażenia i doświadczenia, ponieważ część przejść jest bardzo ciasna, a w niektórych miejscach występują niestabilne bloki skalne. Materiały turystyczne miasta Wisły wskazują, że ewentualne wejścia wymagają wcześniejszych uzgodnień ze Speleoklubem w Bielsku-Białej.
Źródła:
- Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy
- Centralny Rejestr Geostanowisk Polski
- Nadleśnictwo Wisła
- Lasy Państwowe
