Archeolodzy z Bielska-Białej dokonali na słowackiej Orawie odkrycia, które może zmienić dotychczasową wiedzę o prehistorycznej obecności człowieka w tej części Beskidów. Znaleziska pochodzą z obszaru, który przez lata uznawano za niezamieszkany w pradziejach. Odkrycie stało się również początkiem współpracy polskich i słowackich badaczy, którzy planują przeprowadzenie dalszych prac archeologicznych.
Prehistoryczne znaleziska u podnóża Babiej Góry
Nowe stanowisko archeologiczne odkryto w rejonie Slanej Vody, niedaleko miejscowości Oravská Polhora na słowackiej Orawie. Znajduje się ono u podnóża masywu Babiej Góry, na obszarze, na którym dotychczas nie stwierdzono śladów prehistorycznego osadnictwa.
Odkrycia dokonali archeolodzy z Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej we współpracy z Robertem Skoczylasem oraz mgr Agnieszką Mielec. Podczas rozpoznania terenu natrafiono na liczne fragmenty prehistorycznych naczyń glinianych. Znaleziska mają istotne znaczenie naukowe, ponieważ wskazują na działalność człowieka w miejscu, które wcześniej uznawano za niezamieszkane w czasach prehistorycznych.
Jedna z hipotez zakłada, że obecność ludzi na tym obszarze mogła być związana z wykorzystywaniem lokalnych źródeł solankowych. Niewykluczone, że pozyskiwaniem soli zajmowały się tam społeczności związane z kulturą łużycką. Na obecnym etapie badań nie można jednak jednoznacznie określić charakteru ani dokładnej chronologii odkrytego stanowiska.
Współpraca ze słowackimi archeologami. W planach badania wykopaliskowe
We wrześniu 2026 roku o odkryciu poinformowano słowackie służby konserwatorskie. Nawiązano również współpracę z archeologami z Krajskiego pamiatkového úradu w Żylinie, instytucji zajmującej się ochroną dziedzictwa kulturowego na Słowacji.
24 września odbyła się wspólna wizytacja nowo odkrytego stanowiska. Ze strony słowackiej uczestniczyli w niej dr Martin Furman, mgr Ľubica Demianová-Kupcová oraz Mojmír Krajči. Bielskie muzeum reprezentowali archeolodzy Bożena i Bogusław Chorążowie.
Podczas wspólnych prac terenowych odnaleziono kolejne fragmenty prehistorycznych naczyń glinianych, a także pozostałości nawarstwień archeologicznych. Nowe materiały potwierdziły potrzebę przeprowadzenia bardziej szczegółowych badań, które pozwolą ustalić, kiedy i w jaki sposób człowiek wykorzystywał ten teren.
Polscy i słowaccy archeolodzy uznali, że konieczne będzie przeprowadzenie sondażowych badań wykopaliskowych. Ich celem będzie dokładniejsze rozpoznanie stanowiska, określenie jego chronologii oraz wyjaśnienie charakteru odkrytych śladów działalności człowieka.
Według wstępnych planów prace wykopaliskowe mogą rozpocząć się wiosną 2027 roku. Ich wyniki powinny pomóc w zweryfikowaniu hipotezy dotyczącej związku prehistorycznej aktywności człowieka w tym rejonie z występującymi tam źródłami solankowymi.
