Most Grunwaldzki w Łodygowicach

Most Grunwaldzki w Łodygowicach to zabytkowa przeprawa przez rzekę Żylicę, położona w historycznym centrum miejscowości, niedaleko Placu Wolności i drewnianego kościoła św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza. Jego najbardziej charakterystycznymi elementami są dwa popiersia przedstawiające króla Władysława Jagiełłę i królową Jadwigę, ustawione na kamiennych cokołach po przeciwnych stronach mostu. Choć przeprawa pełni zwykłą funkcję komunikacyjną, jest również miejscem pamięci związanym z obchodami rocznicy bitwy pod Grunwaldem oraz historią polskiego ruchu patriotycznego w okresie zaborów.

Most powstał w 1910 roku, kiedy na ziemiach polskich uroczyście obchodzono 500. rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem. Inicjatorem ustawienia popiersia Władysława Jagiełły był Michał Marek, ówczesny prezes miejscowej straży pożarnej i działacz społeczny. Rzeźbę odlano w zakładzie Rudolfa Schmidta w Białej, a jej uroczyste odsłonięcie odbyło się 21 sierpnia 1910 roku. Popiersie ważyło 145,5 kilograma. Organizatorzy planowali również umieszczenie po przeciwnej stronie mostu podobizny królowej Jadwigi, dla której przygotowano osobny cokół. Zamiaru tego nie udało się jednak zrealizować. Podczas II wojny światowej niemieccy okupanci usunęli popiersie króla, przez co most na wiele dziesięcioleci utracił swój pierwotny pomnikowy charakter.

Do historycznej koncepcji powrócono dopiero w 2018 roku, przy okazji obchodów setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Odtworzono wówczas popiersie Władysława Jagiełły oraz po raz pierwszy wykonano podobiznę królowej Jadwigi. Obie rzeźby powstały z brązu, metodą odlewu na wosk tracony, i zostały umieszczone na piaskowcowych cokołach. Każde popiersie ma około 70 centymetrów wysokości i 60 centymetrów szerokości. Ich uroczyste odsłonięcie odbyło się 10 listopada 2018 roku, symbolicznie kończąc przedsięwzięcie rozpoczęte przez mieszkańców Łodygowic ponad sto lat wcześniej.

Dziś Most Grunwaldzki jest jednym z ciekawszych niewielkich zabytków Łodygowic, a jego znaczenie wynika przede wszystkim z historii i umieszczonych na nim rzeźb. Popiersia można obejrzeć podczas spaceru przez centrum miejscowości, zwracając uwagę na ich detale i historyczną symbolikę. W pobliżu znajdują się także drewniany kościół z XVII wieku oraz dawny dwór obronny otoczony Parkiem Zamkowym. Dzięki temu most stanowi naturalny punkt krótkiej trasy spacerowej łączącej najważniejsze zabytki Łodygowic.