Dawna siedziba Dyrekcji Dóbr Żywieckich znajduje się przy ulicy Kościuszki 39 w Żywcu, niedaleko Parku Zamkowego i historycznego centrum miasta. Okazały, neorenesansowy gmach powstał w drugiej połowie XIX wieku jako budynek administracyjny związany z rozległymi dobrami należącymi do rodziny Habsburgów. Wyróżnia się reprezentacyjną fasadą, bogatymi dekoracjami architektonicznymi oraz głównym wejściem ozdobionym kolumnami i balkonem. Przez dziesięciolecia mieściły się tutaj biura odpowiedzialne za zarządzanie majątkiem ziemskim i lasami należącymi do żywieckiej linii Habsburgów. Obecnie w zabytkowym budynku działa Sąd Rejonowy w Żywcu. Dawna funkcja administracyjna, charakterystyczna architektura oraz położenie w pobliżu zespołu zamkowo-parkowego sprawiają, że gmach stanowi ważną część historycznej zabudowy miasta. Od 1987 roku obiekt jest wpisany do rejestru zabytków.
Historia budynku wiąże się z rozwojem dóbr żywieckich pod zarządem Habsburgów. W 1847 roku arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg utworzył samodzielną Dyrekcję Dóbr Żywieckich, odpowiedzialną za administrowanie rozległymi posiadłościami, gospodarką leśną, majątkami rolnymi oraz działalnością gospodarczą. W drugiej połowie XIX wieku przy dzisiejszej ulicy Kościuszki powstał reprezentacyjny budynek przeznaczony dla administracji arcyksiążęcej. Jego lokalizacja nie była przypadkowa, ponieważ znajdował się blisko rezydencji Habsburgów oraz Parku Zamkowego, którym również zarządzały służby majątkowe. W okresie międzywojennym nadal funkcjonowała tutaj administracja dóbr należących do rodziny Habsburgów. Po II wojnie światowej majątek został przejęty przez państwo, a budynek przekazano instytucjom związanym z gospodarką leśną. Przez wiele lat funkcjonowały w nim biura administracji leśnej. W latach 90. XX wieku rozpoczęto przygotowania do przystosowania obiektu na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. Po przeprowadzeniu remontu i prac adaptacyjnych w 2002 roku przeniesiono tutaj Sąd Rejonowy, który wcześniej działał w zabytkowym ratuszu przy żywieckim Rynku.
Najbardziej charakterystycznym elementem gmachu jest jego reprezentacyjna elewacja od strony ulicy Kościuszki. Budynek utrzymany w stylistyce neorenesansowej ma bogato opracowane obramienia okienne, profilowane gzymsy oraz dekoracyjne podziały ścian. Szczególną uwagę przyciąga główny portal wejściowy, przy którym ustawiono pary kolumn podtrzymujących balkon z ozdobną balustradą. Nad drzwiami znajduje się półkoliste zwieńczenie z dekoracjami rzeźbiarskimi, podkreślające reprezentacyjny charakter dawnego urzędu. Warto przyjrzeć się również górnej kondygnacji, gdzie duże okna otaczają klasycyzujące detale architektoniczne. Wyraźnie zaznaczone gzymsy oddzielają poszczególne części fasady, a całość tworzy kompozycję charakterystyczną dla XIX-wiecznych budynków administracyjnych. Budowla zachowała historyczny wygląd pomimo późniejszych zmian związanych z dostosowaniem jej do potrzeb sądu. Za głównym gmachem znajduje się także drugi budynek należący do kompleksu sądowego.
Dawną siedzibę Dyrekcji Dóbr Żywieckich najlepiej obejrzeć podczas spaceru po centrum Żywca. Na poznanie architektury z zewnątrz wystarczy około 10-15 minut. Szczególnie interesująca jest fasada od ulicy Kościuszki, gdzie można zobaczyć kolumnowy portal, balkon i dekoracyjne obramienia okien. Budynek pozostaje czynną siedzibą sądu, dlatego nie funkcjonuje jako muzeum i nie posiada regularnej trasy turystycznego zwiedzania wnętrz. W pobliżu znajduje się Pomnik Grunwaldzki, a także zabytkowy budynek dawnego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, w którym działa Miejskie Centrum Kultury. Niedaleko rozpoczynają się również alejki Parku Zamkowego prowadzące w stronę Pałacu Habsburgów i Starego Zamku Komorowskich. Budynek jest jednym z punktów Żywieckiego Szlaku Oręża Polskiego, dlatego można włączyć go do dłuższego spaceru po miejscach związanych z historią miasta.







