Bielskie ronda już dawno przestały być wyłącznie elementami układu drogowego. W wielu częściach miasta powstały na nich rozbudowane kompozycje z bylin, traw ozdobnych, róż, krzewów i drzew, które zmieniają wygląd wraz z kolejnymi porami roku. Najbardziej efektowne realizacje nawiązują do współczesnych trendów architektury krajobrazu, a jedną z wizytówek Bielska-Białej stało się Rondo Ofiar Katynia.
Bielskie ronda zmieniają się w miejskie ogrody
Ronda znajdujące się przy głównych ulicach Bielska-Białej codziennie mijają tysiące kierowców, pasażerów komunikacji miejskiej, rowerzystów i pieszych. Ich centralne części są więc jednymi z najbardziej widocznych fragmentów miejskiej przestrzeni. Z tego powodu coraz częściej pełnią nie tylko funkcję komunikacyjną, ale również reprezentacyjną.
Największe obiekty urządzono według spójnych koncepcji krajobrazowych. Odpowiednio dobrane rośliny tworzą sezonowo zmieniające się rabaty, które pozostają atrakcyjne nie tylko w okresie intensywnego kwitnienia. Zieleń ma podnosić estetykę głównych arterii, wspierać bioróżnorodność i lepiej znosić zmienne warunki pogodowe.
Jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów takiego podejścia jest Rondo Ofiar Katynia, położone u zbiegu ulic Michała Grażyńskiego i Eugeniusza Kwiatkowskiego. Kompozycję przygotowano w duchu nurtu New Perennial, którego prekursorem jest holenderski projektant Piet Oudolf.
Ten kierunek architektury krajobrazu wykorzystuje przede wszystkim wieloletnie byliny i trawy ozdobne. Rośliny układane są w sposób przypominający naturalne zbiorowiska. Nasadzenia mogą sprawiać wrażenie swobodnych, jednak ich rozmieszczenie, wysokość, kolorystyka oraz terminy kwitnienia są dokładnie zaplanowane.
Na Rondzie Ofiar Katynia posadzono między innymi przegorzany pospolite, jeżówki purpurowe, rozchodniki karpackie i okazałe, krwawniki pospolite, tojeść rozesłaną oraz jukę karolińską. Kompozycję uzupełniają seslerie jesienne, trzęślice modre i kostrzewy popielate.
Dobór gatunków sprawia, że wygląd ronda zmienia się przez większą część roku. Od późnej wiosny do jesieni uwagę przyciągają kwiaty oraz różnorodne odcienie liści i traw. Zimą pozostawione kwiatostany i zaschnięte źdźbła nadal zachowują dekoracyjny charakter.
Wieloletnie rośliny są również bardziej odporne na okresowe niedobory wody i nie wymagają corocznego odtwarzania całych rabat. Kwitnące byliny zapewniają ponadto pożywienie owadom zapylającym, dzięki czemu nasadzenia łączą funkcję estetyczną z przyrodniczą.
Podobne kompozycje inspirowane filozofią Pieta Oudolfa zastosowano na rondzie u zbiegu ulic Wadowickiej i Goleszowskiej, na rondzie przy ulicach Jesionowej i Spółdzielców oraz u zbiegu ulic Wałowej i Norberta Barlickiego. Także tam wykorzystano wieloletnie byliny i trawy ozdobne, które zapewniają różnorodność kolorów, faktur i form przez kolejne sezony.
Od naturalistycznych rabat do regularnych kobierców róż
Nie wszystkie bielskie ronda mają swobodny, naturalistyczny charakter. Część miejskich kompozycji została zaprojektowana w bardziej formalnym i reprezentacyjnym stylu. Przykładem są Rondo im. NSZZ „Solidarność” przy ulicach Warszawskiej i Eugeniusza Kwiatkowskiego oraz rondo i zieleńce przy ulicy ks. Stanisława Stojałowskiego.
Dominują tam róże okrywowe tworzące regularne, kolorowe powierzchnie. Towarzyszą im trawy ozdobne, a także odpowiednio dobrane drzewa oraz krzewy liściaste i iglaste. Symetryczne rozmieszczenie roślin i wyraźnie zaznaczone linie odróżniają te miejsca od rabat nawiązujących do naturalnych łąk.
Zieleń jest rozwijana również na wielu innych rondach w różnych częściach Bielska-Białej. Starannie zaplanowane nasadzenia można zobaczyć między innymi na Rondzie Ireny Sendlerowej, Rondzie Małgorzaty Wójcik, Rondzie Galicyjskim, Rondzie Hulanka oraz Rondzie im. kpt. pilota Władysława Kułakowskiego.
Kolejne przykłady to Rondo Franciszka Kuboka, Rondo Bronisława Kokotka, Rondo ks. Jana Jeżowicza, rondo im. Czesława Niemena, Rondo Bielskiego Jazzu, Rondo im. Ratowników Górskich, Rondo im. Marii Koterbskiej oraz rondo Bolka i Lolka.
Nasadzenia znajdują się także na Rondzie im. Anieli Libionki, Rondzie im. Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, Rondzie im. Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Rondzie im. gen. Augusta Fieldorfa „Nila” i Rondzie Narodowych Sił Zbrojnych.
Systematyczne pielęgnowanie i rozwijanie tych terenów pozwala tworzyć w całym mieście sieć reprezentacyjnych przestrzeni. Połączenie wieloletnich kompozycji naturalistycznych z uporządkowanymi rabatami formalnymi pokazuje, że bielska zieleń przy głównych trasach jest projektowana nie tylko pod kątem wyglądu, lecz także trwałości, sezonowej zmienności i odporności na warunki miejskie.
