12 września 2025 roku Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach ogłosił decyzję, która otwiera nowy rozdział w historii rezerwatu przyrody Grapa w Żywcu. Po latach ograniczeń mieszkańcy i turyści mogą legalnie korzystać z wyznaczonych tras pieszych, w tym przyrodniczej ścieżki dydaktycznej, zielonego szlaku turystycznego i ścieżki łączącej ul. Folwark z ul. Cichą. To przełomowe rozwiązanie porządkuje dotychczasowe zwyczajowe korzystanie z tego obszaru i jednocześnie wzmacnia ochronę cennych walorów przyrodniczych.
Rezerwat Grapa otwarty dla ruchu pieszego
Rezerwat Grapa powstał w 1996 roku i obejmuje powierzchnię około 23 hektarów. Jego głównym celem jest ochrona unikatowych siedlisk leśnych, w tym łęgu jesionowego oraz lasu grądowego, w których występują liczne gatunki roślin i zwierząt objęte ochroną. Do tej pory obowiązywał tam całkowity zakaz ruchu turystycznego wynikający zarówno z zapisów ustawy o ochronie przyrody, jak i skomplikowanych kwestii własnościowych. Brak jednoznacznych regulacji sprawiał, że osoby odwiedzające teren poruszały się po ścieżkach nieformalnie, narażając się na złamanie prawa.
Nowe przepisy to efekt porozumienia zawartego 24 lipca 2025 roku pomiędzy Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Katowicach, Nadleśnictwem Jeleśnia oraz Gminą Żywiec. Dokument określił obowiązki stron dotyczące utrzymania i nadzoru nad wyznaczonymi trasami. Strony zobowiązały się do stałej konserwacji ścieżek, dbałości o bezpieczeństwo turystów i prowadzenia działań edukacyjnych przypominających o zasadach ochrony przyrody. Dzięki temu możliwe było wydanie oficjalnego zarządzenia regulującego zasady ruchu pieszego.
Jak podkreśla Przemysław Skrzypiec, Zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach i Regionalny Konserwator Przyrody, wyznaczenie tras jest nie tylko elementem porządkującym dotychczasową sytuację, ale również ważnym krokiem w realizacji dydaktycznej funkcji rezerwatu. W jego ocenie umożliwienie bezpiecznego zwiedzania podnosi rangę rezerwatu jako miejsca edukacji ekologicznej, szczególnie istotnego ze względu na bliskość miasta.
Organizacja ruchu w rezerwacie ma znaczenie przede wszystkim dla skuteczniejszej ochrony przyrody. Dzięki jasnym zasadom i wyznaczonym trasom możliwe będzie ograniczenie niekontrolowanego przemieszczania się odwiedzających, które dotychczas zagrażało wrażliwym siedliskom i populacjom gatunków chronionych. Wspólne działania instytucji otwierają także drogę do pozyskiwania dodatkowych środków finansowych na utrzymanie oraz rozwój infrastruktury turystycznej. To z kolei zwiększa atrakcyjność regionu i wspiera rozwój zrównoważonej turystyki.
Jeszcze w 2025 roku na terenie rezerwatu pojawią się tablice informacyjne przygotowane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Zostaną one sfinansowane z budżetu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Tablice będą zawierały szczegółowe informacje o rezerwacie oraz zasadach jego zwiedzania. Dzięki temu odwiedzający zyskają dostęp nie tylko do uporządkowanej infrastruktury, ale również do wiedzy na temat ochrony przyrody.
Otwarcie rezerwatu Grapa dla turystów stanowi przykład udanej współpracy samorządu, Lasów Państwowych i służb ochrony środowiska. To krok, który równocześnie zabezpiecza unikalne zasoby przyrodnicze i pozwala społeczności lokalnej oraz turystom cieszyć się wyjątkowym obszarem w sposób zgodny z prawem i poszanowaniem natury.
