Jaworzyna

Jaworzyna to szczyt o wysokości 861 m n.p.m. położony w Beskidzie Małym, na północnych obrzeżach Żywca, nad dzielnicą Oczków. Jest najwyższym wzniesieniem znajdującym się w granicach administracyjnych miasta, choć wielu osobom Żywiec kojarzy się przede wszystkim z położonym bliżej centrum Grojcem. Jaworzyna wznosi się w grzbiecie rozdzielającym dolinę Kocierzanki od doliny Isepnicy, pomiędzy Kościelcem a Przełęczą Cisową. Jej charakterystyczny, zalesiony masyw widoczny jest znad Jeziora Żywieckiego i z okolicznych miejscowości. Szczyt zyskał miano najwyższego punktu Żywca stosunkowo niedawno, ponieważ dopiero 2 kwietnia 1991 roku, kiedy do miasta przyłączono Oczków. Wcześniej za najwyższe wzniesienie w jego granicach uważano Łyskę, położoną nad dzielnicami Kocurów i Koleby. Jaworzyna jest więc nie tylko ciekawym celem górskiej wycieczki, ale również miejscem związanym z rozwojem terytorialnym miasta.

Wierzchołek Jaworzyny oraz otaczające go grzbiety porastają rozległe lasy bukowe, nadające temu fragmentowi Beskidu Małego spokojny i naturalny charakter. Na samym szczycie nie ma otwartej panoramy, ale znajduje się niewielka kapliczka przedstawiająca Świętą Rodzinę i św. Michała Archanioła, umieszczona na jednym z buków. Dawniej krajobraz Jaworzyny wyglądał zupełnie inaczej. Szczególnie na południowych stokach rozciągały się duże polany, wykorzystywane przez miejscowych gospodarzy podczas letnich sianokosów. Na wielu z nich stały drewniane szopy służące do przechowywania siana i jako sezonowe schronienie. W czasie II wojny światowej część tych zabudowań była wykorzystywana przez partyzantów, dlatego niemieccy okupanci doprowadzili do ich zniszczenia. Z biegiem lat dawne polany zarosły lasem, a po pasterskiej przeszłości pozostały przede wszystkim lokalne nazwy terenowe. Jedną z nich jest Wielkie Pole, przypominające o czasach, kiedy okolice Jaworzyny były znacznie bardziej otwarte.

W 2021 roku Jaworzyna zyskała nową trasę turystyczną, przygotowaną przez Miasto Żywiec we współpracy ze znakarzami Oddziału Babiogórskiego PTTK. Miejski Szlak Spacerowy na Jaworzynę imienia Rodziny Żywieckich Habsburgów oznakowano kolorem czarnym i poprowadzono w formie pętli rozpoczynającej się przy kościele św. Maksymiliana Marii Kolbego w Oczkowie. Trasa ma około 11,5 kilometra i prowadzi przez kilka interesujących miejsc związanych z przyrodą oraz historią Żywiecczyzny. Jednym z nich jest kapliczka Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, upamiętniająca wypadek arcyksiężnej Marii Teresy Habsburg w styczniu 1912 roku. Kapliczkę ufundowały dzieci arcyksiężnej jako wotum wdzięczności za ocalenie matki. Dalsza część szlaku prowadzi przez Oczków, a następnie wznosi się w kierunku Jaworzyny, mijając polany i zalesione partie górskiego grzbietu. W drodze powrotnej turyści przechodzą przez Kościelec i Stary Groń, poznając kolejne fragmenty Beskidu Małego.

Jednym z najciekawszych miejsc na trasie jest Polana Rodakówka, położona na stokach Jaworzyny. To właśnie stąd rozciąga się rozległa panorama Beskidów, obejmująca między innymi Babią Górę, Pilsko, Romankę, Baranią Górę i Skrzyczne. Przy dobrej przejrzystości powietrza można zobaczyć również odległe Tatry, co stanowi jedną z największych atrakcji całej wędrówki. Na Jaworzynę można wejść także od strony Międzybrodzia Żywieckiego, korzystając ze szlaków prowadzących przez Kościelec, lub niebieskim szlakiem od Tresnej. Daje to możliwość przygotowania zarówno krótszej wycieczki na sam szczyt, jak i dłuższej wyprawy grzbietami Beskidu Małego. Jaworzyna jest szczególnie interesującym celem dla osób, które wolą mniej uczęszczane trasy i leśne wędrówki od zatłoczonych punktów widokowych. Choć sam wierzchołek nie oferuje szerokiej panoramy, droga na niego pozwala odkryć malownicze fragmenty gór, poznać historię dawnego Oczkowa i zobaczyć Żywiecczyznę z zupełnie innej perspektywy.