Zabytkowy Ratusz Miejski w Żywcu znajduje się we wschodniej pierzei Rynku, pod numerem 2, i jest jednym z najbardziej charakterystycznych budynków historycznego centrum miasta. Wzniesiony w 1868 roku gmach wyróżnia się jasnoróżową elewacją, bogatymi dekoracjami oraz wysokimi, łukowato zakończonymi oknami. Jego architektura łączy elementy neogotyku i neorenesansu, a nietypowe rozwiązania zastosowane na fasadzie przypominają również XIX-wieczne budownictwo synagogalne. Ratusz jest świadectwem odbudowy Żywca po wielkim pożarze, który w połowie XIX wieku zniszczył znaczną część miejskiej zabudowy. Budynek do dziś pełni swoją pierwotną funkcję administracyjną i mieści Urząd Miejski w Żywcu. Najlepiej oglądać go od strony głównej płyty Rynku, skąd widać całą reprezentacyjną fasadę wraz z sąsiadującymi kamienicami. To również jeden z najważniejszych punktów orientacyjnych podczas spaceru po zabytkowej części miasta.
Historia żywieckiego ratusza sięga początku XVIII wieku. W 1706 roku na środku Rynku wzniesiono drewniany budynek władz miejskich, który przez ponad 150 lat służył mieszkańcom. Został zniszczony podczas wielkiego pożaru w 1857 roku, razem z większością drewnianej zabudowy miasta. Jedenaście lat później, w 1868 roku, oddano do użytku nowy, murowany gmach, określany początkowo jako Dom Gminny. Powstał on na parcelach, które wcześniej należały między innymi do żywieckiego wójta i kronikarza Andrzeja Komonieckiego oraz pisarza miejskiego Jana Gałuszkowica. W czasach monarchii habsburskiej w budynku mieściły się również urzędy państwowe, w tym urząd skarbowy i starostwo powiatowe. W okresie międzywojennym ratusz ponownie stanowił siedzibę magistratu. Podczas II wojny światowej działał tutaj niemiecki sąd okupacyjny, a w oficynie znajdował się areszt. Po wojnie budynek użytkowały między innymi Sąd Rejonowy i Prokuratura Rejonowa. W 2005 roku samorząd odzyskał historyczną siedzibę, przywracając jej funkcję miejskiego ratusza.
Najcenniejszym elementem budowli jest reprezentacyjna fasada, zaprojektowana w stylu eklektycznym. Jej kompozycję tworzą dwie wyższe części boczne oraz środkowy fragment z trzema dużymi oknami zakończonymi łukami. Uwagę zwracają ozdobne rozety, profilowane obramienia, dekoracyjne gzymsy oraz smukłe kolumienki rozdzielające okna. W górnych partiach elewacji znajdują się również elementy heraldyczne. Szczególnie interesujące są rozwiązania nawiązujące do architektury synagogalnej, rzadko spotykane w budynkach administracji miejskiej. Autor projektu ratusza pozostaje nieznany, a charakterystyczna forma budynku stała się z czasem jednym z jego najważniejszych wyróżników. Wewnątrz zachowała się także pamiątka związana z historią Żywca. W holu umieszczono odnowioną tablicę poświęconą Andrzejowi Komonieckiemu, autorowi słynnego „Dziejopisu Żywieckiego”. Dawniej salę obrad zdobiły również wielkoformatowe obrazy Jana Kazimierza Olpińskiego, przedstawiające ważne wydarzenia z dziejów miasta. Dzieła te zostały uratowane podczas II wojny światowej i obecnie należą do zbiorów Muzeum Miejskiego w Żywcu.
Ratusz najlepiej potraktować jako jeden z przystanków podczas zwiedzania historycznego centrum Żywca. Na obejrzenie samego budynku z zewnątrz wystarczy około 10-15 minut, szczególnie jeśli spacer obejmuje również inne zabytki znajdujące się przy Rynku. Warto stanąć naprzeciwko głównego wejścia, aby zobaczyć symetryczny układ fasady, a następnie podejść bliżej i przyjrzeć się dekoracjom wokół okien oraz górnym częściom elewacji. Budynek prezentuje się interesująco także wieczorem, kiedy uruchamiane jest jego dekoracyjne oświetlenie. Ratusz pozostaje czynną siedzibą urzędu, dlatego nie funkcjonuje jak muzeum z regularną trasą zwiedzania. W pobliżu można zobaczyć fontannę św. Floriana, zabytkową dzwonnicę i konkatedrę Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Kilka minut spacerem dalej znajdują się Stary Zamek Komorowskich, Pałac Habsburgów i Park Zamkowy, co pozwala połączyć wszystkie te miejsca w jedną trasę po najstarszej części Żywca.
