Bielsko-Biała rozpoczyna realizację jednego z najbardziej rozbudowanych projektów dotyczących miejskiej zieleni. Specjalistyczne samoloty, kamery termalne, sztuczna inteligencja oraz badania prowadzone przez botaników i dendrologów mają dostarczyć informacji o drzewach, krzewach, trawnikach i skwerach na terenie całego miasta. Z przygotowywanego systemu będą korzystać zarówno urzędnicy i eksperci, jak również mieszkańcy.
Mapa obejmie całe Bielsko-Białą. Dane będą zbierane z samolotów
Prace nad wdrożeniem Mapy Drzew już się rozpoczęły. Będzie to cyfrowe narzędzie umożliwiające ewidencjonowanie, analizowanie i zarządzanie zielenią miejską. System ma zostać ukończony w ciągu 18 miesięcy, a pełna realizacja projektu przewidziana jest do 2027 roku.
Mapa powstanie w ramach przedsięwzięcia „Transformacja cyfrowa i ekspansja e-usług w Bielsku-Białej”, współfinansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027. Wartość unijnego dofinansowania przekracza 3,45 mln zł.
Za przygotowanie systemu odpowiada spółka MGGP Aero. Założenia przedsięwzięcia przedstawiono 21 lipca podczas konferencji prasowej w Urzędzie Miejskim w Bielsku-Białej. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele miasta oraz wykonawcy.
Jednym z głównych celów jest zinwentaryzowanie wszystkich drzew znajdujących się w granicach administracyjnych Bielska-Białej. Każdy obiekt ma otrzymać dokładne współrzędne geograficzne oraz zestaw informacji pozwalających śledzić jego stan, przeprowadzane zabiegi i planowane działania.
Zastępca prezydenta Bielska-Białej Igor Kliś podkreślał, że miasto chce udostępnić mieszkańcom szczegółowe dane dotyczące zieleni. Dzięki temu użytkownicy systemu będą mogli sprawdzić między innymi, dlaczego konkretne drzewo zostało przeznaczone do usunięcia, gdzie zaplanowano nowe nasadzenia oraz jakie korzyści przynosi istniejąca roślinność.
Dane potrzebne do stworzenia mapy będą pozyskiwane między innymi z pokładów samolotów wyposażonych w różnego rodzaju urządzenia pomiarowe. Pierwsze loty nad miastem mają rozpocząć się w najbliższych tygodniach. Pomiary będą prowadzone w ciągu dnia i w nocy, zarówno w tym roku, jak i wiosną przyszłego roku.
Zastosowane urządzenia pozwolą wykonywać obrazy o dokładności umożliwiającej rozpoznawanie pojedynczych drzew. Materiały przypominające zdjęcia znane z internetowych map zostaną następnie przetworzone za pomocą algorytmów uczenia maszynowego.
Wykonawca wykorzysta również kamery termalne. Posłużą one do pomiaru temperatury różnych części miasta w dzień oraz po zmroku. Informacje pozwolą określić, jak szybko poszczególne obszary się nagrzewają i wychładzają oraz gdzie występuje zjawisko miejskiej wyspy ciepła.
Jak wyjaśniał członek zarządu MGGP Aero Łukasz Sławik, sposób oddawania ciepła przez zabudowane części miasta jest istotnym elementem oceny warunków klimatycznych. Zgromadzone dane mają pomóc w planowaniu zieleni w miejscach szczególnie narażonych na wysokie temperatury.
Pomiary lotnicze zostaną uzupełnione pracą specjalistów w terenie. Informacje będą zbierać botanicy i dendrolodzy, którzy zweryfikują wybrane dane oraz ocenią roślinność bezpośrednio na obszarze miasta.
Łącznie opracowaniem objętych zostanie około 140 kilometrów kwadratowych. Mapa ma zawierać informacje nie tylko o drzewach, ale również o krzewach, skwerach, trawnikach i innych elementach miejskiej zieleni.
Przestrzeń Bielska-Białej zostanie podzielona na obszary o powierzchni około półtora hektara. Porównanie ich parametrów pozwoli wskazać miejsca posiadające szczególne walory przyrodnicze, które wymagają ochrony, oraz części miasta, w których występuje niedobór zieleni.
System będzie także analizował stopień uszczelnienia powierzchni, poziom bioróżnorodności oraz inne czynniki wpływające na lokalny mikroklimat. Wyniki zostaną przedstawione w formie map tematycznych i raportów dostępnych dla miejskich ekspertów.
Mieszkańcy sprawdzą kondycję drzew i przekażą uwagi do urzędu
Mapa Drzew zostanie podzielona na kilka modułów przeznaczonych dla różnych grup użytkowników. Część administracyjno-operacyjna będzie wykorzystywana przez miejskie służby odpowiedzialne za utrzymanie i rozwój zieleni.
Urzędnicy będą mogli prowadzić bieżącą ewidencję drzewostanu, planować i dokumentować przeglądy, zlecać prace pielęgnacyjne, kontrolować realizację zawartych umów oraz monitorować ogólny stan zdrowotny roślinności.
Moduł analityczny zostanie przygotowany z myślą o ekspertach. Ma wspierać diagnozowanie zjawisk wpływających na warunki życia w mieście, w tym miejskich wysp ciepła, ograniczonej przepuszczalności gruntu oraz nierównomiernego dostępu do zieleni.
Dla mieszkańców powstanie publiczny portal mapowy. Będzie można korzystać z niego również na telefonach komórkowych. Użytkownicy sprawdzą, jakie drzewa rosną w pobliżu ich domu, jaka jest ich wysokość, kondycja oraz znaczenie dla najbliższego otoczenia.
Aplikacja ma pokazywać również, ile dwutlenku węgla pochłania konkretna roślina i ile tlenu wytwarza. Mieszkańcy zobaczą także, jak ich ulica, osiedle lub kwartał wypada pod względem ilości i jakości zieleni w porównaniu z innymi częściami Bielska-Białej.
Jednym z najbardziej zaawansowanych elementów platformy będzie algorytm obliczający wartość usług ekosystemowych zapewnianych przez poszczególne drzewa. System oszacuje ilość absorbowanego dwutlenku węgla, zdolność zatrzymywania wody opadowej oraz oszczędności energii wynikające z obniżania temperatury otoczenia podczas upałów.
Informacje mają pomóc w ocenie rzeczywistego znaczenia konkretnych drzew dla środowiska i mieszkańców. Dane będą mogły zostać wykorzystane przy planowaniu inwestycji, nowych nasadzeń oraz działań związanych z przystosowaniem miasta do zmian klimatycznych.
Publiczny moduł nie będzie służył wyłącznie do przeglądania informacji. Mieszkańcy otrzymają możliwość przekazywania urzędowi uwag oraz uczestniczenia w aktualizowaniu bazy. Twórcy systemu chcą, aby obsługa aplikacji była prosta i zachęcała użytkowników do współtworzenia wiedzy o miejskiej roślinności.
Baza będzie aktualizowana na bieżąco również przez pracowników urzędu. W systemie mają pojawiać się informacje o nowych nasadzeniach, przeprowadzonych wycinkach, zakładanych zieleńcach oraz innych zmianach zachodzących w przestrzeni miejskiej.
Regularne uzupełnianie danych będzie konieczne, aby mapa zachowała aktualność i mogła skutecznie wspierać zarządzanie zielenią. System nie ma ograniczać się do planowania przycinania drzew czy wykonywania bieżących zabiegów pielęgnacyjnych.
Całościowa wiedza o roślinności i warunkach panujących w poszczególnych częściach Bielska-Białej ma umożliwić podejmowanie decyzji z wyprzedzeniem. Dotyczy to między innymi ochrony miasta przed skutkami upałów, poprawy retencji wody, zwiększania bioróżnorodności oraz podnoszenia jakości życia mieszkańców.
Projekt ma również zwiększyć przejrzystość decyzji dotyczących zieleni. Udostępnienie informacji o stanie drzew, wycinkach i nasadzeniach pozwoli mieszkańcom śledzić działania prowadzone przez miasto oraz poznawać ich uzasadnienie.
W dalszej perspektywie twórcy aplikacji chcieliby rozbudować ją o funkcję wyznaczania tras pieszych. System miałby wskazywać nie tylko najszybszą drogę pomiędzy dwoma punktami, ale także trasę prowadzącą przez najbardziej zacienione miejsca.
źródło: UMBB
