Lasy otaczające Bielsko-Białą, w tym także tereny położone w granicach Jaworza, zostały włączone do kolejnego etapu pilotażu tzw. lasów społecznych. To program, który ma wyznaczyć nowe zasady gospodarowania lasami w sąsiedztwie dużych miast. W grę wchodzą nie tylko kwestie związane z pozyskiwaniem drewna, ale też ochrona przyrody, rekreacja i większy wpływ mieszkańców na przyszłość tych terenów.
Drugi etap pilotażu obejmie także Jaworze i lasy wokół Bielska-Białej
Lasy położone wokół Bielska-Białej, razem z terenami leśnymi znajdującymi się na obszarze Jaworza, zostały objęte drugim etapem pilotażu lasów społecznych. To inicjatywa Ministerstwa Klimatu i Środowiska, której celem jest przygotowanie nowych zasad gospodarowania lasami znajdującymi się w pobliżu dużych miast i aglomeracji.
W przypadku Jaworza chodzi o tereny, które w zdecydowanej większości są lasami państwowymi zarządzanymi przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Są to grunty należące do Skarbu Państwa, które pełnią równocześnie kilka istotnych funkcji. Oprócz prowadzenia gospodarki leśnej i pozyskiwania drewna odpowiadają również za ochronę przyrody, retencję wody, poprawę jakości powietrza, ochronę krajobrazu oraz tworzenie przestrzeni do wypoczynku i rekreacji.
To właśnie te społeczne i przyrodnicze funkcje mają zostać mocniej wyeksponowane w nowym programie. Założenie jest takie, by lasy społeczne były obszarami, gdzie większy nacisk zostanie położony na potrzeby mieszkańców, ochronę cennych walorów przyrodniczych i użytkowanie rekreacyjne, przy zachowaniu odpowiedzialnego modelu gospodarki leśnej.
Pierwszy etap pilotażu ruszył w 2024 roku i objął 11 aglomeracji w Polsce, wśród nich także Bielsko-Białą. W jego trakcie udało się wypracować istotny krok naprzód. Inicjatywa „Las wokół miast” wspólnie z samorządowcami z Bielska-Białej oraz gmin Jaworze, Kozy i Wilkowice doprowadziła do zaakceptowania przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska koncepcji obszarowej lasów społecznych. Stało się to na początku lipca 2025 roku.
Nie udało się jednak osiągnąć pełnego porozumienia w sprawie zasad gospodarowania na tych terenach. Właśnie dlatego zdecydowano o kontynuowaniu projektu w nowej formule.
Drugi etap pilotażu obejmie dziewięć obszarów. Z listy usunięto Wrocław i Kielce, ponieważ tam planowane jest bezpośrednie utworzenie lasów ochronnych. W programie pozostały: Bielsko-Biała, Warszawa, Kraków, Łódź, Katowice, Poznań, Szczecin, Trójmiasto oraz Bydgoszcz z Toruniem.
W przypadku Bielska-Białej i gmin Jaworze, Kozy oraz Wilkowice wyznaczony obszar lasów społecznych obejmuje około 5,3 tys. hektarów. To 51 proc. powierzchni Nadleśnictwa Bielsko, co pokazuje skalę planowanych zmian.
Będą spotkania, konsultacje i nowy podział lasów na strefy
Za przeprowadzenie drugiego etapu odpowiada Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. Prace mają być prowadzone w formule dialogu społeczno-eksperckiego. W proces mają zostać włączeni mieszkańcy, samorządy, leśnicy, organizacje społeczne, naukowcy oraz przedstawiciele różnych grup korzystających z lasów.
W praktyce oznacza to organizację spotkań terenowych, warsztatów i konsultacji społecznych. Przygotowana ma zostać również specjalna geoankieta, dzięki której uczestnicy będą mogli wskazywać swoje oczekiwania dotyczące przyszłych zasad gospodarowania w lasach.
Założono też podział lasów społecznych na strefy odpowiadające różnym modelom prowadzenia gospodarki leśnej. Część terenów ma być zarządzana podobnie jak dotychczas, natomiast inne mogą zostać objęte znacznie silniejszą ochroną przyrodniczą.
Harmonogram drugiego etapu został rozpisany na kilka kolejnych faz. Od kwietnia do czerwca 2026 roku Instytut Ochrony Środowiska – PIB ma prowadzić partycypacyjny proces ustalania zasad gospodarowania w lasach społecznych w poszczególnych miastach. W tym czasie zaplanowano spotkania terenowe, warsztaty stacjonarne oraz przygotowanie materiałów i dokumentacji kartograficznej potrzebnej do dalszych prac.
W procesie mają zostać uwzględnione także wyniki działań lokalnych zespołów prowadzonych w 2024 roku, a także wstępne propozycje dotyczące lasów o szczególnych walorach przyrodniczych.
Od kwietnia do lipca 2026 roku ma powstać raport końcowy z pilotażu. Dokument będzie zawierał wnioski i rekomendacje dotyczące przyszłych zasad wyznaczania lasów społecznych oraz sposobów prowadzenia gospodarki leśnej na tych obszarach.
Kolejny etap zaplanowano od sierpnia 2026 do sierpnia 2027 roku. W tym czasie Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych oraz nadleśnictwa objęte pilotażem mają wdrażać wypracowane rekomendacje.
Pierwsze spotkania w ramach nowego etapu zaplanowano jeszcze w maju w aglomeracji szczecińskiej. Następnie prace obejmą kolejne obszary, w tym Bielsko-Białą i lasy otaczające miasto, również te położone na terenie Jaworza. Cały drugi etap pilotażu ma zakończyć się w maju przyszłego roku.
Równolegle w Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają prace nad przepisami, które mają określić zasady gospodarowania w lasach społecznych oraz ich formalny status jako podkategorii lasów ochronnych.
źródło: Gmina Jaworze
