W Beskidzie Żywieckim i Beskidzie Śląskim rozważane jest objęcie kolejnych terenów ochroną rezerwatową. Propozycje dotyczą trzech obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach zakończyła konsultacje społeczne i opublikowała ich wyniki. Ewentualne utworzenie rezerwatów może mieć znaczenie nie tylko dla ochrony beskidzkich lasów, ale również dla zasad ich udostępniania.
Rycerzowa, Bucznik i Stary Bór. Trzy propozycje nowych rezerwatów w Beskidach
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach prowadzi prace dotyczące możliwości utworzenia trzech rezerwatów przyrody: Rycerzowa, Bucznik i Stary Bór. Propozycje zostały zgłoszone w ramach inicjatywy Klubu Przyrodników „Rezerwaty przyrody – czas na comeback!”, której celem jest rozszerzenie ochrony szczególnie wartościowych przyrodniczo terenów w Polsce.
Jednym z rozpatrywanych obszarów jest Rycerzowa w Beskidzie Żywieckim. Masyw Wielkiej Rycerzowej, położony w rejonie Soblówki i granicy polsko-słowackiej, należy do najbardziej rozpoznawalnych miejsc w tej części Beskidów. Znajdują się tu rozległe kompleksy leśne, a w sąsiedztwie popularne szlaki turystyczne prowadzące na Halę Rycerzową i do Bacówki PTTK.
W masywie Rycerzowej funkcjonuje już rezerwat przyrody Dziobaki, chroniący fragment naturalnych lasów górskich. Obecna propozycja dotyczy utworzenia kolejnego rezerwatu. Jego projektowane granice zostały przedstawione na mapie udostępnionej przez RDOŚ. Nie oznacza to jednak, że planowana ochrona miałaby automatycznie objąć cały masyw Wielkiej Rycerzowej, Halę Rycerzową czy znajdującą się na niej bacówkę.
Drugi projekt dotyczy rezerwatu Bucznik w Jaworzu Nałężu, w Beskidzie Śląskim. Z informacji opublikowanych przez Urząd Gminy Jaworze wynika, że proponowany obszar obejmuje 97,81 hektara lasów położonych w północno-zachodniej części grupy Klimczoka, w rejonie góry Bucznik. Teren znajduje się w zarządzie Nadleśnictwa Bielsko.
Głównym celem utworzenia rezerwatu byłoby zabezpieczenie naturalnego ekosystemu leśnego, w którym zachowały się dobrze wykształcone siedliska żyznej i kwaśnej buczyny karpackiej. Występują tam okazałe buki, jodły i wiązy górskie, w tym drzewa osiągające wymiary pomnikowe.
Na Buczniku stwierdzono również obecność licznych gatunków roślin i zwierząt. Wśród nich wymieniane są m.in. salamandra plamista, kumak górski, podrzeń żebrowiec, storczyk Fuchsa i podkolan biały. Szczególne znaczenie mają także miejscowe drzewostany bukowe, wykorzystywane jako baza nasienna. Projektowany rezerwat znajduje się już w granicach Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego oraz obszaru Natura 2000 Beskid Śląski.
Trzecią propozycją jest Stary Bór, położony w Beskidzie Śląskim na terenie gminy Lipowa, w rejonie Magurki Wiślańskiej i górnej części doliny potoku Leśnianka.
Z dokumentacji przyrodniczej udostępnianej przez gminę Lipowa wynika, że obszar ten wyróżnia się występowaniem około 200-letnich drzewostanów, tworzących zbiorowiska buczyny górskiej, boru mieszanego oraz świerczyny. Wskazywano również na obecność cennych stanowisk roślin, w tym urdzika karpackiego, a także młak, zbiorowisk ziołoroślowych i siedlisk istotnych dla ochrony głuszca.
Ochrona tego fragmentu lasu była rozważana już we wcześniejszych dokumentach planistycznych gminy. Obecne konsultacje prowadzone przez RDOŚ stanowią kolejny etap działań zmierzających do rozstrzygnięcia przyszłości tego terenu.
RDOŚ opublikowała wyniki konsultacji. Co może się zmienić dla turystów?
Konsultacje społeczne dotyczące wszystkich trzech rezerwatów rozpoczęły się 27 sierpnia 2026 roku. Zainteresowane osoby, samorządy i instytucje mogły przekazywać swoje uwagi oraz opinie do 17 września.
5 października Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach opublikowała podsumowanie konsultacji, udostępniając tabelę obejmującą zgłoszone uwagi i stanowisko urzędu wobec nich. Dokument zamieszczono na oficjalnej stronie RDOŚ, wraz z opisami proponowanych rezerwatów, uzasadnieniami ich utworzenia oraz mapami planowanych granic.
Publikacja wyników konsultacji nie jest jednak równoznaczna z utworzeniem rezerwatów. Wszystkie trzy obszary pozostają na etapie projektowania, a ich ewentualne objęcie ochroną wymaga podjęcia dalszych rozstrzygnięć i wydania odpowiednich aktów prawnych.
Powstanie rezerwatów oznaczałoby wprowadzenie bardziej rygorystycznych zasad ochrony przyrody niż te obowiązujące na zwykłych terenach leśnych. W szczególności dotyczyłoby to sposobu prowadzenia gospodarki leśnej, ingerencji w naturalne procesy przyrodnicze oraz możliwości korzystania z chronionych obszarów.
Istotną kwestią pozostaje wpływ ewentualnych rezerwatów na turystykę. Zgodnie z zasadami obowiązującymi na tego rodzaju terenach poruszanie się po rezerwatach możliwe jest wyłącznie w miejscach i na trasach udostępnionych do tego celu. Odpowiednie regulacje może określić Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Nie oznacza to jednak, że utworzenie rezerwatu musi prowadzić do zamknięcia wszystkich przebiegających przez niego szlaków. Przykładem jest rezerwat Romanka w Beskidzie Żywieckim, gdzie dopuszczony jest ruch turystyczny po istniejących, oznakowanych szlakach. Zakres udostępnienia zależy od przyjętych zasad ochrony konkretnego obszaru.
W przypadku Rycerzowej nie ogłoszono dotychczas decyzji o zmianie przebiegu szlaków turystycznych ani ograniczeniu dostępu do Bacówki PTTK w związku z konsultowanym projektem. Ewentualne zmiany będzie można ocenić po ustaleniu ostatecznych granic rezerwatu i zasad jego udostępniania.
O ustanowieniu rezerwatów decydować będzie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach. Na obecnym etapie nie podano terminu ewentualnego utworzenia żadnego z trzech proponowanych obszarów chronionych.
