Kościół św. Bartłomieja Apostoła

Kościół św. Bartłomieja Apostoła to zabytkowa świątynia parafialna położona w centrum Lipowej, należąca do najważniejszych obiektów sakralnych gminy. Obecny murowany budynek powstał w latach 1894–1897 w miejscu wcześniejszego drewnianego kościoła, którego historia sięga XIV wieku. Świątynię wzniesiono w stylu neogotyckim, wykorzystując czerwoną cegłę. Jej charakterystyczna wieża z wysokim, strzelistym hełmem stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu miejscowości.

Początki kościoła w Lipowej wiążą się ze średniowiecznym rozwojem osadnictwa na Żywiecczyźnie. Pierwsza świątynia istniała tu już około 1350 roku, a w kolejnych stuleciach była przebudowywana. Pod koniec XIX wieku przystąpiono do budowy nowego kościoła, który konsekrował 20 czerwca 1904 roku biskup Anatol Nowak. Budowla zachowała neogotycki charakter, widoczny w ostrołukowych oknach, przyporach, sklepieniach oraz dekoracyjnych elementach wyposażenia wnętrza.

Wśród najcenniejszych zabytków znajdujących się wewnątrz świątyni wyróżnia się tryptyk Świętej Rodziny z około 1540 roku, pochodzący jeszcze z dawnego drewnianego kościoła. Uwagę zwraca również bogato rzeźbiony ołtarz główny, przedstawiający między innymi Chrystusa i św. Bartłomieja, a także neogotyckie ołtarze boczne i kolorowe witraże. W wyposażeniu zachowały się ponadto starsze dzieła sztuki sakralnej, w tym barokowy obraz św. Sebastiana, XVIII-wieczny krucyfiks oraz zabytkowe przedmioty liturgiczne.

Kościół wraz z otaczającym go terenem tworzy historyczny zespół sakralny, obejmujący również plebanię, dawne zabudowania gospodarcze i cmentarz przykościelny. Całość została wpisana do rejestru zabytków, co potwierdza jej znaczenie dla dziedzictwa kulturowego regionu. Świątynia pozostaje czynnym kościołem parafialnym, a zarazem interesującym miejscem dla osób poznających historię Lipowej i zabytkową architekturę Żywiecczyzny. Szczególną uwagę warto poświęcić zachowanemu wyposażeniu, łączącemu elementy pochodzące z różnych okresów historycznych.