Kościelec – Beskid Mały

Kościelec to wzniesienie o wysokości około 795 m n.p.m., położone we wschodniej części Beskidu Małego, na terenie gminy Czernichów w powiecie żywieckim. Znajduje się na południowo-zachodnim grzbiecie Jaworzyny, pomiędzy doliną potoku Isepnica a doliną Kocierzanki, niedaleko miejscowości Tresna i Międzybrodzie Żywieckie. Jest częścią górskiego pasma opadającego w kierunku doliny Soły i Jeziora Żywieckiego. Kościelec nie ma wyraźnie wyodrębnionego wierzchołka, charakterystycznego dla wielu innych beskidzkich gór. Stanowi raczej załamanie i rozgałęzienie grzbietu Jaworzyny, które na mapach turystycznych oznaczane jest jako osobny punkt. W niektórych opracowaniach można spotkać również nazwę Mały Kościelec. Od północnego wschodu sąsiaduje z Jaworzyną, osiągającą 861 m n.p.m., natomiast w kierunku południowo-zachodnim grzbiet opada przez Stary Groń w stronę Jeziora Żywieckiego. Choć Kościelec pozostaje w cieniu bardziej popularnych szczytów Beskidu Małego, jest ciekawym miejscem dla osób poszukujących spokojniejszych górskich tras.

Sam wierzchołek Kościelca jest w znacznej części zalesiony. Rosną tutaj przede wszystkim buki i świerki, które nadają tej części masywu charakter typowego beskidzkiego lasu. Na drzewie przy niebieskim szlaku turystycznym znajduje się oznaczenie szczytu, ale nie przygotowano tutaj rozległego punktu widokowego. Najciekawsze panoramy otwierają się dopiero na odsłoniętych fragmentach stoków oraz polanach położonych wzdłuż tras prowadzących na grzbiet. Szczególnie malownicze miejsca można znaleźć podczas podejścia od strony Międzybrodzia Żywieckiego, gdzie z otwartych przestrzeni widać Jezioro Żywieckie, Górę Żar oraz odległe pasma Beskidów. W kierunku zachodnim pomiędzy drzewami pojawiają się również widoki na Czupel, Rogacz i okolice Magurki Wilkowickiej. Krajobraz zmienia się w zależności od wysokości i pory roku. Niżej dominują doliny potoków oraz zbocza porośnięte lasem, natomiast wyżej można zobaczyć górskie grzbiety i odległe wzniesienia. Wędrówka przez Kościelec jest więc interesująca nie tyle ze względu na sam punkt szczytowy, ile na różnorodność krajobrazów spotykanych po drodze.

Kościelec od dawna pojawia się w opracowaniach krajoznawczych dotyczących Beskidu Małego. Już w przewodnikach z pierwszej połowy XX wieku wymieniano go razem z Jaworzyną jako charakterystyczną część pasma wznoszącego się nad doliną Soły. Dawniej okoliczne grzbiety były w większym stopniu wykorzystywane gospodarczo, a na stokach sąsiedniej Jaworzyny znajdowały się rozległe polany służące do wypasu zwierząt i zbioru siana. Wraz ze zmianami w gospodarce rolnej znaczna część tych terenów stopniowo zarastała lasem, przez co dzisiejszy krajobraz różni się od widoków znanych wcześniejszym pokoleniom. Obecnie przez Kościelec przebiega niebieski szlak turystyczny, łączący okolice Czernichowa z Jaworzyną i dalszymi grzbietami Beskidu Małego. Poniżej wierzchołka znajduje się ważne skrzyżowanie szlaków, umożliwiające zejście w kierunku Międzybrodzia Żywieckiego oraz doliny potoku Głębokiego. To miejsce pozwala zaplanować kilka wariantów wędrówki bez konieczności powracania dokładnie tą samą trasą.

Na Kościelec można dotrzeć zarówno od strony Czernichowa, jak i Międzybrodzia Żywieckiego. Szczególnie interesujące jest podejście z Międzybrodzia Żywieckiego przez dolinę potoku Głębokiego i Las Czarnoci, gdzie zielony szlak łączy się z niebieską trasą grzbietową. Po drodze można zatrzymać się na widokowej polanie, z której rozciąga się panorama Beskidów i Jeziora Żywieckiego. W pobliżu szlaku znajduje się również niewielkie źródełko. Po osiągnięciu Kościelca można kontynuować wędrówkę na Jaworzynę, a następnie w kierunku Przełęczy Cisowej i dalszych wzniesień Beskidu Małego. Inną możliwością jest zaplanowanie dłuższej trasy obejmującej Stary Groń i zejście w stronę Jeziora Żywieckiego. Kościelec nie jest miejscem z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną, dlatego najlepiej traktować go jako jeden z etapów górskiej wycieczki. To propozycja dla osób, które cenią leśne szlaki, spokojną atmosferę i możliwość poznawania mniej uczęszczanych fragmentów Beskidu Małego.