Hala Boracza
Beskidzka hala, która jest celem sama w sobie
Hala Boracza nie jest szczytem, a mimo to dla wielu turystów stanowi pełnoprawny cel wycieczki. Otwarta przestrzeń pojawia się po leśnym podejściu niemal jak naturalny taras: z panoramą łagodnych grzbietów, pasterskim krajobrazem i charakterystycznym budynkiem schroniska stojącym w samym sercu hali.
Najkrótsze dojścia pozwalają dotrzeć tutaj podczas spokojnej, rodzinnej wycieczki. Jednocześnie hala jest ważnym węzłem tras prowadzących dalej ku Redykalnemu Wierchowi, Lipowskiej i Rysiance. Dzięki temu spotykają się tu osoby rozpoczynające przygodę z górami oraz wędrowcy przemierzający długie beskidzkie grzbiety.
Schronisko stoi na wysokości 854 m n.p.m. i działa przez cały rok.
Krótkie wejścia z Żabnicy i Milówki należą do najłatwiejszych schroniskowych wycieczek w regionie.
Hala jest punktem wyjścia na Redykalny Wierch, Lipowską, Rysiankę i Romankę.
Szlaki na Halę Boraczą
Na Halę Boraczą prowadzą różne warianty: krótkie dojścia z Żabnicy-Skałki i Milówki oraz dłuższe trasy z Rajczy i Żabnicy przez Prusów. Każdy przewodnik zawiera aktualne parametry, mapę, profil wysokości i plik GPX.
Start: Rajcza
Niebieski szlak na Halę Boraczą z Rajczy
Start: Milówka
Najkrótszy szlak na Halę Boraczą z Milówki
Start: Żabnica
Niebieski szlak na Halę Boraczą z Żabnicy przez Prusów
Start: Żabnica
Czarny szlak na Halę Boraczą z Żabnicy
Start: Żabnica
Szlak na Halę Rysiankę i Halę Lipowską z Żabnicy przez Halę Boraczą i Redykalną
Hala Boracza - otwarte siodło pomiędzy grzbietami
Hala leży na wysokości około 850 metrów, pomiędzy Prusowem a północno-zachodnim ramieniem Redykalnego Wierchu, w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki.
Boracza zajmuje łagodne obniżenie grzbietu ponad dolinami Milowskiego Potoku i Żabniczanki. Zbiegają się tutaj znakowane szlaki z Milówki, Rajczy i Żabnicy, a dalsza droga prowadzi przez kolejne hale w stronę Lipowskiej i Rysianki. Takie położenie od dawna czyniło to miejsce naturalnym przystankiem pomiędzy doliną a wyższymi partiami Beskidu Żywieckiego.
Dzisiejszy krajobraz jest rezultatem wieloletniej pracy człowieka. Na hali prowadzono wypas, ale część terenu wykorzystywano również jako pola uprawne, na których sadzono ziemniaki i wysiewano owies. Śladem tego okresu są kamienne kopce powstałe z materiału zbieranego podczas oczyszczania gleby. Po ograniczeniu gospodarowania część polan zaczęła stopniowo zarastać.
Współczesna Hala Boracza nadal zachowuje pasterski charakter. W sezonie można spotkać tutaj owce i działającą bacówkę, a otwarta przestrzeń pozostaje ważnym elementem krajobrazu Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Nie jest więc jedynie miejscem odpoczynku przy schronisku, lecz żywym przykładem tego, jak wypas i rolnictwo ukształtowały beskidzkie hale.
Największą wartością Hali Boraczej jest połączenie łatwego dostępu, rozległej panoramy, żywej tradycji pasterskiej i możliwości dalszej wędrówki wysokimi grzbietami.
Panorama pomiędzy Beskidem Żywieckim i Śląskim
Najszerszy widok otwiera się z górnych i centralnych części hali. Bliskie grzbiety tworzą wyraźne obramowanie panoramy, a przy dobrej przejrzystości wzrok sięga również w stronę Beskidu Śląskiego.
Długi, częściowo otwarty grzbiet Prusowa wyrasta bezpośrednio nad Halą Boraczą i prowadzi w stronę Żabnicy.
Kolejne kulminacje pokazują kierunek najpopularniejszego przedłużenia wycieczki ku wyższym halom.
Masyw Romanki zamyka bliższy beskidzki horyzont ponad doliną Żabnicy.
Po przeciwnej stronie dolin pojawiają się grzbiety Beskidu Śląskiego z charakterystycznym rejonem Baraniej Góry.
Skąd wzięła się nazwa Hala Boracza?
Najbardziej prawdopodobny trop prowadzi do nazwiska Borak, ale brak dawnych zapisów pozwalających uznać tę wersję za ostatecznie rozstrzygniętą.
Beskidzkie hale często otrzymywały nazwy od rodzin, właścicieli albo gospodarzy związanych z wypasem i użytkowaniem ziemi. W przypadku Hali Boraczej najczęściej wskazuje się na nazwisko Borak, występujące dawniej w okolicach Milówki i Żabnicy. Nazwa mogła początkowo określać teren należący do konkretnej osoby lub rodu, a później utrwalić się w miejscowej mowie jako Boracza.
Takie przekształcenia były naturalne w krajobrazie, w którym nazwy przez wiele pokoleń funkcjonowały przede wszystkim ustnie. Kartografowie i autorzy przewodników zapisywali później formy zasłyszane od mieszkańców, nie zawsze dysponując dokumentami wyjaśniającymi ich pierwotne znaczenie. Dlatego współczesne brzmienie nazwy nie musi dokładnie odpowiadać dawnemu nazwisku.
Inne próby tłumaczenia Boraczej opierają się głównie na podobieństwach językowych, lecz nie mają mocnego potwierdzenia. Najbezpieczniej traktować związek z nazwiskiem Borak jako prawdopodobną hipotezę, a nie bezsporny fakt. Pewne jest natomiast, że sama nazwa wyrasta z historii gospodarowania na hali - z własności, wypasu i codziennej pracy mieszkańców okolicznych dolin.
Nazwisko Borak daje najbardziej logiczne wyjaśnienie, ale etymologia pozostaje otwarta i nie powinna być przedstawiana jako ostatecznie potwierdzona.
Schronisko PTTK na Hali Boraczej
Całoroczne schronisko na wysokości 854 m n.p.m. jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i najłatwiej dostępnych górskich przystanków Beskidu Żywieckiego.
Historia obiektu rozpoczęła się około 1925 roku, gdy Żydowskie Towarzystwo Sportowe „Makkabi” z Bielska wzniosło na hali niewielkie drewniane schronisko na kamiennej podmurówce. Początkowo skromny budynek działał głównie w niedziele i święta, ale łatwe dojście z dolin szybko przyciągnęło turystów oraz narciarzy.
12 kwietnia 1932 roku pierwsze schronisko spłonęło. Jeszcze w tym samym roku zorganizowano imponującą odbudowę: na halę przetransportowano setki ton materiałów, a nowy, znacznie większy obiekt otrzymał rozwiązania wyjątkowo nowoczesne jak na ówczesne góry, w tym oświetlenie elektryczne. Uroczyste otwarcie odbyło się 18 grudnia 1932 roku. Budynek funkcjonował także pod nazwą Nordauhaus.
Dzisiaj schronisko działa przez cały rok i pozostaje naturalnym celem krótkich wyjść oraz bazą przed dalszą drogą na Lipowską, Rysiankę lub Romankę. W środku można odpocząć w jadalni, skorzystać z gastronomii albo zatrzymać się na noc. Szczególnym znakiem rozpoznawczym miejsca stały się duże jagodzianki, dla których wielu turystów planuje osobną wycieczkę na Boraczą. Przed noclegiem warto sprawdzić bieżące zasady i dostępność bezpośrednio u gospodarzy.
- 854 m n.p.m.
- Początki około 1925 roku
- Odbudowane w 1932 roku
- Obiekt całoroczny
