Mędralowa
Grzbiet, który łączy góry i granice
Mędralowa jest ważniejsza, niż może sugerować jej spokojny, w większości zalesiony wierzchołek. Przez grzbiet przebiega granica Polski i Słowacji, a czerwone znaki Głównego Szlaku Beskidzkiego prowadzą tędy pomiędzy rejonem Babiej Góry a Pasmem Jałowieckim. Szczyt jest więc naturalnym węzłem dłuższych beskidzkich wędrówek.
W terenie uwagę przyciąga nie jeden punkt kulminacyjny, lecz cały układ grzbietu. Hala Mędralowa i Hala Kamińskiego otwierają przestrzeń pomiędzy lasami, a kolejne przełęcze pokazują, jak góra łączy polskie doliny z przygranicznym krajobrazem po słowackiej stronie.
1169 m n.p.m. — najwyższy punkt Pasma Mędralowej.
Grzbiet wyznacza najbardziej na północ wysunięty fragment terytorium Słowacji.
Przez Mędralową prowadzi czerwono znakowany Główny Szlak Beskidzki.
Szlaki na Mędralową
Na Mędralową prowadzą różne warianty: krótkie wejście z Przełęczy Klekociny, pętla z Zawoi przez Halę Kamińskiego oraz dłuższa trasa z Przyborowa przez Moczarki i Mędralową Zachodnią. Każdy przewodnik zawiera mapę, profil wysokości i plik GPX.
Mędralowa pograniczna kulminacja o nieoczywistej przynależności
Mędralowa wznosi się pomiędzy Zawoją, Koszarawą i Przyborowem, w grzbiecie biegnącym wzdłuż polsko-słowackiej granicy.
W polskich opracowaniach turystycznych Mędralowa jest zwykle opisywana jako szczyt Beskidu Żywieckiego i kulminacja osobnego Pasma Mędralowej. Część podziałów fizycznogeograficznych wiąże ją jednak z Beskidem Makowskim. Ta różnica nie zmienia położenia góry, ale pokazuje, że granice pasm nie zawsze są tak jednoznaczne jak granice zaznaczone na mapie administracyjnej.
Masyw ma charakter szerokiego, wydłużonego grzbietu. Zalesione odcinki przeplatają się z otwartymi halami, które są pozostałością dawnej gospodarki pasterskiej. Najważniejsze z nich - Hala Mędralowa i Hala Kamińskiego - pełnią dziś funkcję naturalnych punktów odpoczynku oraz miejsc, z których najlepiej odczytać układ sąsiednich pasm.
Położenie graniczne nadawało Mędralowej znaczenie również poza turystyką. W różnych okresach historycznych w jej rejonie stykały się odmienne organizmy państwowe i administracyjne. Dzisiaj dawną funkcję granicy przypominają słupki, przebieg szlaku oraz charakterystyczna linia grzbietu prowadząca w stronę Przełęczy Jałowieckiej.
Mędralowa leży na styku kilku sposobów opisywania Beskidów - jest jednocześnie szczytem granicznym, kulminacją własnego pasma i ważnym punktem Głównego Szlaku Beskidzkiego.
Panorama pomiędzy Babią Górą a Pilskiem
Najszersze widoki otwierają się na Hali Kamińskiego i Hali Mędralowej. Przy dobrej przejrzystości można stąd rozpoznać najważniejsze masywy południowej części Beskidu Żywieckiego.
Rozległy masyw Diablaka dominuje nad najbliższymi grzbietami i stanowi główny punkt panoramy.
Szeroka kopuła Pilska pojawia się ponad grzbietami Beskidu Żywieckiego po przeciwnej stronie horyzontu.
Widok prowadzi wzdłuż grzbietów w stronę Jałowca i niższych wzniesień otaczających Zawoję.
Po drugiej stronie granicy rozciągają się zalesione grzbiety Orawy i północnej Słowacji.
Mędralowa, Wielki Jałowiec i dawne mapy
Dzisiejsza nazwa nie jest jedyną, jaką w przeszłości opisywano ten grzbiet, a jej pochodzenie łączy się z lokalnym nazwiskiem oraz historią kartografii.
Jedna z najczęściej przywoływanych hipotez wywodzi nazwę Mędralowej od nazwiska Mędrala, spotykanego w Przyborowie i Koszarawie. Kazimierz Ignacy Sosnowski wiązał ją z A. Mędralą z Przyborowa, dawnym właścicielem hali szczytowej, której część została następnie zakupiona i zalesiona przez zarząd dóbr żywieckich.
Inny trop zachował się w dawnych opisach i na mapach. Aleksy Siemionow wskazywał, że szczyt nosił wcześniej nazwę Wielki Jałowiec. W XIX-wiecznej kartografii pojawiały się formy „Mondralowa” i „Mądraława”, zanim w przewodnikach utrwaliła się współczesna Mędralowa. Zmiany zapisu mogły wynikać zarówno z lokalnej wymowy, jak i z prób przeniesienia polskich nazw na mapy sporządzane przez obcych kartografów.
Obie historie nie muszą się wzajemnie wykluczać. Starsze określenie terenu mogło z czasem ustąpić nazwie związanej z właścicielem lub użytkownikiem hali, a późniejsze mapy i przewodniki uporządkowały jej zapis. Dzięki temu nazwa szczytu jest dziś zapisem lokalnych stosunków własnościowych, języka i rozwoju turystyki.
Wielki Jałowiec, Mondralowa, Mądraława i Mędralowa pokazują, jak nazwa góry zmieniała się wraz z mapami, językiem oraz pamięcią mieszkańców.
