Plenerowa inscenizacja „Carmen” stała się jednym z najważniejszych wydarzeń w historii kulturalnej Bielska-Białej. Opera wyszła poza mury teatru, przejęła centrum miasta i zgromadziła publiczność, jakiej dotąd nie przyciągnęło żadne lokalne widowisko artystyczne. Rozmach przedstawienia oraz jego odbiór pokazały, jak silną wizytówką pierwszej Polskiej Stolicy Kultury może być ambitna sztuka prezentowana w otwartej przestrzeni.
Opera przejęła centrum Bielska-Białej. Publiczność przyjechała nawet z Ełku
Spektakle zaprezentowane 28 i 30 sierpnia zamieniły ulicę Zamkową, plac Teatralny i najbliższe otoczenie w wielką scenę operową. Budynki i miejskie przestrzenie zostały włączone do scenografii ucharakteryzowanej na Sewillę, dzięki czemu akcja nie rozgrywała się na tle miasta, lecz bezpośrednio w jego architekturze.
Widowisko można było oglądać z ulicy Zamkowej, placu przed Teatrem Polskim oraz murów zamkowych. Dla osób znajdujących się dalej od głównej sceny przygotowano trzy telebimy: na placu Chrobrego, w rejonie budynku poczty oraz przy skrzyżowaniu ulicy Zamkowej z ulicą Bohaterów Warszawy.
W oba wieczory przedstawienie zgromadziło dziesiątki tysięcy widzów. W tłumie można było usłyszeć różne języki, a do Bielska-Białej przyjechali goście z wielu części Polski. Jedna z osób pokonała ponad 600 kilometrów.
– Jechaliśmy specjalnie z Ełku, żeby zdążyć na „Carmen”, a to bagatela, tylko 620 kilometrów – relacjonował jeden z widzów.
Znaczną część publiczności stanowiły osoby, które na co dzień nie należą do grona regularnych odbiorców opery. Przyszły przede wszystkim po to, aby zobaczyć widowisko o niespotykanej dotąd w mieście skali. Nie brakowało jednak również melomanów przygotowanych do uważnego śledzenia przedstawienia – część widzów korzystała z polskich tłumaczeń wykonywanych arii, aby dokładnie poznać przebieg akcji.
Odbiór spektaklu był bardzo pozytywny. Widzowie zwracali uwagę na choreografię, scenografię, muzykę, kostiumy, grę aktorską oraz sposób połączenia opery z historią i architekturą miasta.
– Piękne widowisko. Nigdy w Bielsku czegoś podobnego nie przeżyłem, a mieszkam tu od dziecka – komentował jeden z uczestników.
W relacjach publiczności powtarzały się słowa o ogromnej skali przedsięwzięcia, odwadze organizatorów i sprawnym przeprowadzeniu przedstawienia. Widzowie podkreślali, że sztuka została wkomponowana w miejską przestrzeń, a całość stworzyła wydarzenie niedostępne wyłącznie dla osób posiadających bilet do zamkniętej sali.
– Emocje, których długo nie zapomnę. Sposób, w jaki wystawiono tę operę w miejskiej przestrzeni, to istny majstersztyk. Sewilla zagościła w Bielsku-Białej w sposób absolutnie ikoniczny – ocenił Albin Marciniak, prezes Zarządu Fundacji Aleja Podróżników, Odkrywców i Zdobywców.
Jak zaznaczył, dziesiątki tysięcy osób mogły oglądać przedstawienie bezpośrednio przy scenie głównej lub na telebimach ustawionych w centrum. W jego ocenie wyprowadzenie opery na ulice połączyło mieszkańców i turystów w ramach jednego widowiska, a jego finał spotkał się z wyjątkowo żywiołową reakcją publiczności.
Po pierwszym spektaklu twórcom, wykonawcom oraz widzom podziękował prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski. Podkreślił, że przedstawienie przełamało przekonanie, zgodnie z którym opera jest sztuką adresowaną wyłącznie do wąskiego grona odbiorców.
– Dzisiejsza obecność was wszystkich, od dzieci po seniorów, jest najlepszym dowodem na to, że opera jest dla wszystkich – mówił Jarosław Klimaszewski.
Prezydent przypomniał, że program Polskiej Stolicy Kultury obejmuje ponad 100 wydarzeń rozłożonych na 200 dni. „Carmen” nazwał jego momentem kulminacyjnym. Zwrócił również uwagę, że wśród blisko 200 wykonawców znalazły się osoby związane z miejskimi teatrami i pozostałymi instytucjami kultury, a także bielskie mażoretki. W przygotowanie przedsięwzięcia zaangażowało się sześć instytucji – od Książnicy Beskidzkiej po Galerię Bielską BWA.
Jarosław Klimaszewski przyznał, że ostateczny efekt przekroczył jego oczekiwania. Za powodzenie inscenizacji podziękował reżyserowi Witoldowi Mazurkiewiczowi oraz współpracownikom odpowiedzialnym za realizację programu Polskiej Stolicy Kultury. Po ośmiu miesiącach jego trwania stwierdził, że Bielsko-Biała stała się rozpoznawalnym ośrodkiem kulturalnym, i zaprosił publiczność na kolejne wydarzenia.
Skala frekwencji oraz zasięg przedsięwzięcia sprawiły, że „Carmen” można uznać za największe i najliczniej oglądane wydarzenie kulturalne zorganizowane dotychczas w Bielsku-Białej. Zdaniem Albina Marciniaka miasto jako pierwsza Polska Stolica Kultury „podniosło poprzeczkę naprawdę wysoko” i potwierdziło, że jest przygotowane do realizowania wydarzeń o ogólnopolskiej randze.
Blisko 200 artystów na scenie
W realizacji plenerowej „Carmen” uczestniczyło blisko 200 wykonawców. W głównych rolach wystąpili Monika Ledzion jako Carmen, Gabriela Legun jako Micaëla, Andrzej Lampert jako Don José oraz Arkadiusz Anyszka jako Escamillo. Partie solowe, muzyka wykonywana na żywo, rozbudowana choreografia i ruch sceniczny zostały połączone z multimedialną oprawą oraz scenografią wykorzystującą przestrzeń centrum Bielska-Białej.
Spektakl wyreżyserował Witold Mazurkiewicz. Za scenografię odpowiadał Damian Styrna, natomiast kostiumy zaprojektowała Iga Sylwestrzak. Choreografię i ruch sceniczny przygotowali Katarzyna Zielonka oraz Mateusz Wojtasiński. Autorem multimediów był Eliasz Styrna.
Muzyczną stronę przedstawienia opracował Jacek Obstarczyk, szef La Nostra Banda – Orkiestry Teatru Polskiego, który poprowadził również całe wykonanie. Współpraca artystów, teatrów, orkiestry, chórzystów, tancerzy, mażoretek i miejskich instytucji pozwoliła przygotować przedstawienie łączące klasyczne dzieło Georges’a Bizeta z nowoczesną formą plenerowego widowiska.
„Carmen” zrealizowano w ramach programu Bielsko-Biała – Polska Stolica Kultury 2026. Projekt Polskie Stolice Kultury został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przeprowadzony we współpracy z Narodowym Centrum Kultury.
Mecenasem wydarzenia był Totalizator Sportowy, właściciel marki LOTTO. Funkcję partnera strategicznego pełnił PKO Bank Polski, natomiast partnerem wydarzenia była firma DAVIS FABRICS.
