Zakończył się konkurs o tytuł Zielonej Stolicy Europy 2028, w którym Bielsko-Biała znalazła się w gronie pięciu finalistów. Komisja Europejska ogłosiła zwycięzcę podczas uroczystości w Portugalii. Choć główne wyróżnienie nie trafi do Polski, rezultat osiągnięty przez Bielsko-Białą ma historyczne znaczenie. To dopiero drugi taki przypadek wśród polskich miast.
Zielona Stolica Europy 2028. Komisja Europejska ogłosiła zwycięzcę
Tytuł Zielonej Stolicy Europy 2028 otrzymała hiszpańska Saragossa. Wyniki ogłoszono 8 października 2026 roku podczas ceremonii w portugalskim Guimarães, które jest tegoroczną Zieloną Stolicą Europy.
W finałowej rywalizacji uczestniczyło pięć miast: Bielsko-Biała, duński Aalborg, słowackie Koszyce, portugalskie Porto oraz zwycięska Saragossa. Wszystkie wcześniej przeszły ocenę niezależnych ekspertów, a następnie zaprezentowały swoje osiągnięcia i plany środowiskowe przed międzynarodowym jury.
Komisja Europejska doceniła Saragossę przede wszystkim za konsekwentną politykę środowiskową, skuteczne zarządzanie oraz długoterminowe działania związane z przystosowaniem miasta do zmian klimatu. Istotnym elementem zwycięskiej kandydatury był również rozwój zielonej infrastruktury i tworzenie połączeń między terenami przyrodniczymi.
Hiszpańskie miasto otrzyma nie tylko tytuł, ale również 600 tys. euro na realizację działań związanych ze zrównoważonym rozwojem. Władze Saragossy zapowiedziały przygotowanie na 2028 rok programu obejmującego około 150 przedsięwzięć, w które mają zostać zaangażowani mieszkańcy, instytucje i lokalne organizacje.
O tytuł Zielonej Stolicy Europy 2028 ubiegało się początkowo 17 miast liczących ponad 100 tys. mieszkańców. Wśród kandydatów z Polski, oprócz Bielska-Białej, znalazł się również Gdańsk, który nie awansował do finału.
Kandydatury oceniano w siedmiu obszarach obejmujących jakość powietrza, gospodarkę wodną, bioróżnorodność i tereny zielone, gospodarkę odpadami, poziom hałasu oraz przeciwdziałanie zmianom klimatu i przystosowanie miast do ich skutków.
Równolegle rozstrzygnięto konkurs Europejski Zielony Liść 2028, przeznaczony dla mniejszych miast. Wyróżnienia otrzymały hiszpański Benidorm oraz portugalska Estarreja. Każde z nich otrzyma po 200 tys. euro.
Historyczny wynik Bielska-Białej. Co docenili europejscy eksperci?
Mimo że Bielsko-Biała nie zdobyła głównego tytułu, jej obecność w finale stanowi wyjątkowy rezultat w historii polskiego udziału w konkursie. Wcześniej na ten etap rywalizacji dotarł jedynie Kraków, który w 2021 roku znalazł się w finałowej czwórce konkursu o tytuł Zielonej Stolicy Europy 2023.
Jak informował wcześniej bielski magistrat, na przestrzeni lat o wyróżnienie starało się łącznie 12 polskich miast, wśród nich Warszawa, Wrocław, Poznań, Katowice, Łódź i Gdańsk. Bielsko-Biała została drugim polskim finalistą w historii przedsięwzięcia, którego pierwszym laureatem był Sztokholm w 2010 roku.
Komisja Europejska wskazała konkretne działania, które zdecydowały o wysokiej ocenie Bielska-Białej. W oficjalnym uzasadnieniu awansu do finału podkreślono postępy w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych oraz realizację ponad 30 przedsięwzięć związanych między innymi z ogrzewaniem i efektywnością energetyczną budynków.
Eksperci pozytywnie ocenili również modernizację miejskiego systemu ciepłowniczego, działalność lokalnego klastra energii oraz funkcjonowanie miejskiego ekodoradcy.
Znaczenie miały także wieloletnie działania związane z poprawą jakości powietrza. Z danych przedstawionych przez Urząd Miejski wynika, że od 2007 roku w Bielsku-Białej zlikwidowano ponad 9 tys. starych kotłów na paliwa stałe. Równolegle prowadzono termomodernizację budynków publicznych i komunalnych.
Miasto zwracało również uwagę na rozwój systemu gospodarowania odpadami. Według danych samorządu w 2025 roku do składowania przeznaczono 13 proc. odpadów komunalnych. Rozbudowano też infrastrukturę selektywnej zbiórki, obejmującą trzy punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Wśród działań przedstawionych w konkursowej dokumentacji znalazły się ponadto inwestycje w retencję wód opadowych, rozwój transportu publicznego, rozbudowę kanalizacji i ochronę miejskiej zieleni. W ramach programu „Bielsko-Biała łapie deszcz” na prywatnych posesjach mieszkańców powstało niemal 3 tys. zbiorników do gromadzenia deszczówki.
Awans do finału daje Bielsku-Białej możliwość uczestniczenia w europejskiej sieci współpracy miast wyróżnionych za działania środowiskowe. Z kolei udział w konkursie wiąże się z otrzymaniem eksperckiej oceny dotychczasowych osiągnięć oraz wskazówek dotyczących dalszego rozwoju polityki ekologicznej miasta.
