Żywiec ponownie znalazł się wśród polskich miast z największym problemem zanieczyszczenia powietrza. Najnowsza analiza Polskiego Alarmu Smogowego pokazuje, że niepokojąca sytuacja dotyczy również Bielska-Białej. Wyniki pomiarów zestawiono z bardziej rygorystycznymi normami, które zaczną obowiązywać w najbliższych latach. Różnice między obecnym stanem powietrza a przyszłymi wymaganiami są znaczące.
Żywiec wśród smogowych rekordzistów Polski. Bielsko-Biała także w pierwszej dziesiątce
Polski Alarm Smogowy opublikował 19 listopada analizę jakości powietrza opartą na danych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z 2025 roku. Sprawdzono, jak często stężenia dwóch rodzajów pyłu zawieszonego przekraczały wartości przewidziane w nowych unijnych przepisach.
Żywiec zajął trzecie miejsce w Polsce pod względem liczby dni z podwyższonym stężeniem pyłu PM2,5. Na stacji pomiarowej przy ulicy Kopernika odnotowano 119 dni, w których średniodobowe stężenie tego zanieczyszczenia przekraczało 25 µg/m³. Więcej takich dni zarejestrowano jedynie w Krotoszynie (136) oraz Częstochowie (120).
Wysoko w tym samym zestawieniu znalazła się Bielsko-Biała. Z wynikiem 89 dni zajęła ósme miejsce w kraju, ex aequo z Kaliszem. Oznacza to, że również w Bielsku-Białej przez blisko jedną czwartą roku dobowe stężenia drobnego pyłu przekraczały poziom przyjęty w analizie.
PM2,5 to szczególnie niebezpieczna frakcja pyłu zawieszonego. Ze względu na niewielkie rozmiary jego cząstki mogą przenikać głęboko do układu oddechowego, a następnie przedostawać się do krwiobiegu. Długotrwałe narażenie na podwyższone stężenia zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego i krążenia.
Żywiec znalazł się również na drugim miejscu w kraju w zestawieniu dotyczącym pyłu PM10. W 2025 roku na stacji przy ulicy Kopernika zarejestrowano 78 dni, w których średniodobowe stężenie przekraczało 45 µg/m³. Gorszy wynik odnotowano tylko w Nowej Rudzie, gdzie takich dni było 104. Trzecie miejsce przypadło Krotoszynowi z wynikiem 73 dni.
Bielsko-Biała w rankingu PM10 uplasowała się na 30. pozycji. Na stacji przy ulicy Kossak-Szczuckiej stwierdzono 31 dni z przekroczeniem analizowanego poziomu.
W przypadku PM2,5 wynik Bielska-Białej obliczono jako średnią ze wszystkich stacji pomiarowych w mieście, natomiast zestawienie PM10 uwzględnia konkretny punkt pomiarowy. Różnicę tę należy brać pod uwagę przy porównywaniu danych.
Problem nie ogranicza się do południowej Polski. Spośród 108 lokalizacji objętych analizą PM2,5 tylko w siedmiu liczba dni z przekroczeniem przyszłego poziomu dopuszczalnego była niższa od limitu przewidzianego na 2030 rok. Najkorzystniejsze wyniki odnotowano przede wszystkim w miejscowościach położonych na północy kraju, między innymi w Szczecinku, Świnoujściu, Bytowie, Kołobrzegu i Koszalinie.
Nowe normy od 2030 roku. Jak duży problem pokazują wyniki pomiarów?
Od 1 stycznia 2030 roku w Unii Europejskiej mają obowiązywać bardziej rygorystyczne normy jakości powietrza, wynikające z dyrektywy 2024/2881. Wprowadzają one między innymi nowe ograniczenia dotyczące dobowych stężeń pyłów zawieszonych.
W przypadku PM2,5 dopuszczalna wartość średniodobowa wyniesie 25 µg/m³, a dla PM10 będzie to 45 µg/m³. Każdy z tych poziomów będzie mógł zostać przekroczony maksymalnie 18 razy w roku kalendarzowym.
Gdyby przyszłe wymagania zastosować do pomiarów z 2025 roku, Żywiec przekroczyłby dopuszczalną liczbę dni ponad sześciokrotnie w przypadku PM2,5 i ponad czterokrotnie dla PM10. W Bielsku-Białej liczba takich dni również byłaby zbyt wysoka dla obu rodzajów pyłu.
Zaostrzone zostaną także normy średnioroczne. Dla PM2,5 nowy limit wyniesie 10 µg/m³, a dla PM10 – 20 µg/m³.
Należy jednak odróżnić wyniki najnowszej analizy od formalnych przekroczeń obowiązujących obecnie przepisów. Aktualna norma dobowa dla PM10 wynosi 50 µg/m³ i dopuszcza 35 dni przekroczeń w roku. W przypadku PM2,5 nie obowiązuje obecnie analogiczna norma dobowa, natomiast krajowy poziom dopuszczalny dla średniej rocznej wynosi 20 µg/m³.
Niezależnie od nowego zestawienia, roczna ocena jakości powietrza GIOŚ za 2025 rok wykazała przekroczenie obowiązującego średniorocznego poziomu dopuszczalnego PM2,5 na części obszaru Bielska-Białej. Według inspekcji dotyczyło to 22,7 proc. powierzchni miasta. Przekroczenia tego wskaźnika stwierdzono również w strefie śląskiej, do której należy Żywiec.
O skali problemu w Żywcu świadczą także pojedyncze epizody bardzo wysokich stężeń. 4 grudnia 2025 roku średniodobowe stężenie PM10 na żywieckiej stacji osiągnęło 155 µg/m³, przekraczając obowiązujący poziom alarmowy wynoszący 150 µg/m³. GIOŚ wskazał wówczas na niekorzystne warunki meteorologiczne utrudniające rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń przy jednoczesnej wzmożonej emisji z sektora bytowo-komunalnego.
W ocenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska głównym źródłem problemów z pyłami zawieszonymi i benzo(a)pirenem pozostaje indywidualne ogrzewanie budynków w sezonie grzewczym. Polski Alarm Smogowy wskazuje, że w skali kraju spalanie węgla i drewna w domowych kotłach oraz piecach odpowiada za około 84 proc. emisji PM2,5.
Najnowsze dane wpisują się w obserwowaną przez organizację zmianę trendu jakości powietrza. Po wcześniejszych latach poprawy od 2023 roku ponownie zwiększa się liczba obszarów, na których przekraczane są średnioroczne normy dla PM2,5 oraz rakotwórczego benzo(a)pirenu. Organizacja zwraca uwagę na potrzebę dalszej wymiany przestarzałych urządzeń grzewczych i poprawy efektywności energetycznej budynków.











