Kaskada Soły, jeden z najważniejszych systemów wodnych w południowej Polsce, przejdzie w najbliższych miesiącach szeroki remont kluczowych elementów. Podpisano trzy umowy o łącznej wartości około 8,5 mln zł. Prace obejmą obiekty w Czańcu i Porąbce, a roboty mają być prowadzone tak, by cały układ działał bez przerwy. O zawarciu umów poinformował w social mediach, Przemysław Koperski.
Co zmieni się na Kaskadzie Soły i gdzie ruszą prace
Kaskada Soły działa w trybie ciągłym i od dekad pełni ważną rolę dla całego regionu. To unikatowy układ trzech zbiorników: Tresna, Porąbka i Czaniec, które współpracują ze sobą jako jeden system dla Górnej Wisły. Odpowiadają nie tylko za regulację przepływów, ale także za wsparcie energetyki, ochronę przeciwpowodziową mieszkańców doliny Soły i Wisły oraz zaopatrzenie w wodę dużej części aglomeracji śląskiej.
Pierwsze z zaplanowanych zadań dotyczy jazu Czaniec. Na górnym stanowisku zapory czołowej zbiornika wodnego Czaniec, położonego na Sole w Porąbce, przeprowadzony zostanie remont betonów filarów i skrzydełek. Wartość tego zadania to blisko 4 mln zł.
Zakres robót obejmuje remont elementów konstrukcyjnych jazu, w tym żelbetowych filarów, przyczółków i skrzydełek, czyli kierownic. Zaplanowano skucie i oczyszczenie powierzchni ścian, nałożenie warstwy szczepnej, uzupełnienie ubytków, reprofilację betonów oraz wykonanie płaszcza żelbetowego. Przewidziano też iniekcję nieszczelności i pęknięć, a także uszczelnienie dylatacji wraz z oczyszczeniem szczelin i ich wypełnieniem materiałem trwale elastycznym.
Drugie zadanie obejmuje remont przesłony przeciwfiltracyjnej na prawym przyczółku zapory Porąbka, w ramach etapów II i III. Celem prac jest ograniczenie szkodliwych zjawisk filtracyjnych na prawym przyczółku zapory, a dokładnie likwidacja dróg filtracji w gruntach skalistych oraz w miejscu styku prawych sekcji przyczółkowych z górotworem fliszowym. Wartość tego kontraktu przekracza 3,1 mln zł.
W drugim odcinku przesłona zostanie wykonana z poziomu korony zapory, na długości 17,6 metra, do podstawy zbocza doliny. Plan zakłada wykonanie 34 pionowych otworów o średnicy 100 mm i długości od około 30 do 34 metrów. Łączna długość otworów w tym odcinku wyniesie 1088 metrów w podłożu.
Trzeci odcinek będzie miał układ dwurzędowy, z otworami ułożonymi wachlarzowo u podstawy skarpy. Roboty mają być prowadzone poprzez stopniowo odchylane otwory skośne, sięgające pod zbocze doliny, aż do otworów poziomych stanowiących przedłużenie linii zapory. W tym etapie przewidziano wykonanie 42 otworów zasadniczych o średniej długości około 30 metrów każdy oraz 8 otworów doszczelniających. Sumaryczna długość otworów kontrolno-doszczelniających została oszacowana na 360 metrów, a całkowita długość otworów w trzecim odcinku ma wynieść 1640 metrów w podłożu.
Trzecia umowa dotyczy remontu uszczelnień dennych oraz urządzeń mechanicznych zapory Porąbka. Prace będą prowadzone na górnym stanowisku zapory czołowej zbiornika wodnego Porąbka na Sole, w Międzybrodziu Bialskim. Wartość tego zadania przekracza 1,4 mln zł.
W ramach tego etapu zaplanowano uszczelnienie zasuw płaskich na dwóch wylotach. Zakres obejmuje między innymi remont progów, naprawę ubytków kawitacyjnych w betonach nad zamknięciem segmentowym, regenerację uszczelnień bocznych i górnych, wymianę uszczelnień dolnych oraz remont napędów mechanicznych. Roboty będą prowadzone metodami podwodnymi, w specjalnie zamontowanych klatkach bezpieczeństwa, przy zachowaniu ciągłości funkcjonowania zbiornika.
Dlaczego ten remont ma znaczenie dla regionu
Planowane roboty należą do technicznie wymagających. Obejmują iniekcje szczelin, prace w górotworze fliszowym oraz roboty podwodne. Kluczowe jest jednak to, że cały układ ma pozostać w ruchu przez cały czas trwania inwestycji. To oznacza utrzymanie bieżącej pracy systemu, który ma znaczenie nie tylko hydrotechniczne, ale także strategiczne dla regionu.
Znaczenie Kaskady Soły wykracza poza samą infrastrukturę. Utrzymanie jej sprawności ma również wymiar środowiskowy. Stabilne przepływy i zachowanie przepływu biologicznego są istotne dla ryb oraz całego ekosystemu rzeki. W praktyce oznacza to, że modernizacja ma służyć nie tylko bezpieczeństwu i gospodarce wodnej, ale też ochronie warunków przyrodniczych.
Kaskada rzeki Soły to jedyne takie miejsce w Polsce, gdzie na krótkim odcinku rzeki funkcjonują trzy zapory tworzące sztuczne jeziora. Są to Jezioro Żywieckie, czyli zbiornik wodny Tresna, najwyżej położony zbiornik z zaporą i elektrownią, Jezioro Międzybrodzkie, czyli zbiornik wodny Porąbka z zaporą i elektrownią, a także Jezioro Czanieckie, pełniące funkcję zbiornika wyrównawczego.
Ten układ od lat wpływa na funkcjonowanie całego regionu. Odpowiada za wyrównanie przepływów dla Górnej Wisły we współpracy z innymi zbiornikami, zaopatrzenie większej części aglomeracji śląskiej w wodę, produkcję energii elektrycznej oraz ochronę przeciwpowodziową. Jednocześnie Kaskada Soły stała się ważnym elementem lokalnej przestrzeni turystycznej i rekreacyjnej.
Rzeka Soła przecina w tym miejscu Beskid Mały, dzieląc go na dwie części. W efekcie obok zbiorników wodnych powstała także przestrzeń atrakcyjna dla wypoczynku i turystyki, z licznymi trasami i szlakami górskimi w otoczeniu jezior. Sama realizacja kaskady przyniosła w przeszłości konkretne efekty: podwyższenie przepływu minimalnego, możliwość zapewnienia przepływu biologicznego i dostaw wody, ograniczenie maksymalnych przepływów powodziowych, rozwój energetyki oraz wzmocnienie funkcji turystycznej tego obszaru.