Rada Powiatu w Żywcu przyjęła stanowisko wzywające do pilnej reformy finansowania szpitali powiatowych. Jako jeden z najpoważniejszych przykładów wskazano sytuację Szpitala Żywiec, który – zgodnie z oficjalnymi danymi przedstawionymi przez samorząd – nie otrzymał około 55 mln zł za część świadczeń wykonanych w latach 2024–2025. Radni ostrzegają, że obecne zasady finansowania mogą bezpośrednio zagrozić dostępności leczenia dla mieszkańców Żywiecczyzny.
Szpital wykonał świadczenia, ale nie otrzymał około 55 mln zł
Stanowisko zostało przyjęte 31 sierpnia podczas XXXII sesji Rady Powiatu w Żywcu. Dokument ma trafić do premiera, ministra zdrowia, prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, wojewody śląskiego, marszałka województwa śląskiego oraz Zarządu Związku Powiatów Polskich.
Najważniejsza informacja dotyczy nierozliczonych świadczeń wykonanych przez żywiecką placówkę. „Szpital Żywiec nie otrzymał finansowania za wykonane świadczenia limitowane za lata 2024–2025 w łącznej kwocie około 55 mln zł” – wskazano w oficjalnym stanowisku Rady Powiatu.
Chodzi o procedury medyczne zrealizowane ponad wartości przewidziane w umowach z publicznym płatnikiem. Według samorządowców plany rzeczowo-finansowe nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom pacjentów. Szpital wykonuje więcej badań, zabiegów i hospitalizacji, niż zakładają przyznane limity, a zapłatę za nadwykonania otrzymuje z opóźnieniem, tylko częściowo lub – jak w przypadku świadczeń limitowanych z 2024 roku – nie otrzymuje jej wcale.
Skalę różnicy pomiędzy kontraktem a faktyczną liczbą leczonych pacjentów pokazują dane za 2025 rok. Wykonanie endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego osiągnęło 242 proc. planu. W przypadku gastroskopii było to 241 proc., kolonoskopii – 224 proc., rezonansu magnetycznego – 223 proc., a hospitalizacji kardiologicznych – 194 proc.
Oznacza to, że w części zakresów liczba wykonanych świadczeń była ponad dwukrotnie wyższa od poziomu przewidzianego w planach finansowych. Rada Powiatu podkreśla, że nie są to procedury wykonywane bez uzasadnienia, lecz odpowiedź na rzeczywiste zapotrzebowanie zdrowotne mieszkańców.
Szpital Żywiec działa w obecnej formule od 2020 roku i zabezpiecza dostęp do leczenia dla powiatu liczącego około 150 tys. mieszkańców. Narastające problemy finansowe już wcześniej przełożyły się na funkcjonowanie placówki. Odejścia lekarzy doprowadziły w październiku 2024 roku do czasowego zawieszenia działalności Izby Przyjęć, części oddziałów oraz poradni ambulatoryjnych.
Władze powiatu zwracają uwagę, że ograniczenie pracy żywieckiego szpitala szczególnie dotknęłoby mieszkańców najbardziej oddalonych miejscowości. W niektórych przypadkach konieczne byłoby pokonanie około 50 kilometrów do innej placówki, co oznacza blisko 50 minut jazdy. Przy nagłym zagrożeniu życia czas dotarcia do szpitala może mieć kluczowe znaczenie.
Radni domagają się zmiany całego systemu finansowania szpitali
Przyjęty apel nie dotyczy wyłącznie rozliczenia należności Szpitala Żywiec. Radni wskazują, że podobne problemy występują w placówkach powiatowych w całej Polsce. Zgodnie z informacjami przytoczonymi w stanowisku blisko 90 proc. takich szpitali wykazuje ujemny wynik finansowy, a część znajduje się na granicy utraty płynności.
Jedną z głównych przyczyn ma być niedostosowanie wyceny świadczeń do faktycznych kosztów leczenia. Problem szczególnie dotyczy podstawowych oddziałów: chorób wewnętrznych, chirurgii ogólnej, pediatrii oraz ginekologii i położnictwa. Są one niezbędne dla bezpieczeństwa mieszkańców, ale ich prowadzenie często generuje straty.
Na sytuację finansową placówek wpływają również rosnące koszty wynagrodzeń, energii, leków i materiałów medycznych. W dokumencie zaznaczono, że w niektórych szpitalach wydatki na pensje pochłaniają już niemal wszystkie uzyskiwane przychody. Placówki próbują więc rozwijać lepiej finansowane świadczenia albo ograniczać działalność oddziałów przynoszących największe straty.
Kolejnym problemem są obowiązujące od 1 kwietnia 2026 roku zasady rozliczania części badań diagnostycznych wykonywanych ponad wartość umowy. Nadwykonania w zakresie tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego są finansowane na poziomie 50 proc. stawki, natomiast gastroskopia i kolonoskopia – na poziomie 60 proc.
Zdaniem radnych prowadzi to do powstawania kolejnej luki finansowej. Szpitale muszą wybierać pomiędzy wykonywaniem badań zgodnie z faktycznym zapotrzebowaniem a ograniczaniem ich liczby do możliwości wynikających z kontraktu. Konsekwencją mogą być dłuższe kolejki oraz sytuacje, w których pacjenci – mimo opłacania składek zdrowotnych – decydują się na diagnostykę komercyjną.
Rada Powiatu poparła wcześniejsze stanowiska Związku Powiatów Polskich dotyczące narastającego kryzysu finansowego ochrony zdrowia. W dokumencie przywołano stanowiska z 2 i 21 stycznia oraz listy otwarte prezesa ZPP z 29 czerwca i 25 sierpnia 2026 roku.
Samorządowcy oczekują urealnienia wycen procedur, pełnego finansowania wszystkich wykonanych świadczeń oraz dostosowania planów do faktycznych potrzeb zdrowotnych mieszkańców. Domagają się także stabilnych i przewidywalnych zasad finansowania oraz działań rozwiązujących problemy kadrowe, szczególnie w izbach przyjęć i szpitalnych oddziałach ratunkowych.
W stanowisku zaznaczono, że odpowiedzialność za działanie ochrony zdrowia nie może być przerzucana wyłącznie na szpitale i samorządy. Powinna być dzielona pomiędzy administrację rządową, Narodowy Fundusz Zdrowia, jednostki samorządu terytorialnego i podmioty lecznicze.
