Pilsko
Wysoka kopuła, surowa przyroda i panorama ponad Beskidami
Pilsko jest drugim po Babiej Górze najwyższym masywem polskiej części Beskidów. Jego główny wierzchołek, osiągający 1557 m n.p.m., leży już po słowackiej stronie granicy. Na grzbiecie granicznym znajduje się natomiast Góra Pięciu Kopców, uznawana za polską kulminację masywu. Rozległy układ stoków, wysoko położone hale i piętro kosodrzewiny nadają tej wycieczce bardziej wysokogórski charakter niż większości tras w Beskidzie Żywieckim.
Najpopularniejsze dojścia spotykają się w rejonie Hali Miziowej, gdzie na wysokości 1330 m n.p.m. działa całoroczne schronisko PTTK. Stąd na kopułę szczytową pozostaje ostatni odcinek podejścia, wystawiony na wiatr, mgłę i szybko zmieniającą się pogodę. Pilsko można zdobyć krótszą pętlą z Przełęczy Glinne, klasycznie z Korbielowa albo włączyć je w dłuższe przejście z Sopotni Wielkiej lub słowackiej Orawy.
Główny szczyt Pilska ma 1557 m n.p.m. i znajduje się po słowackiej stronie granicy.
Graniczna Góra Pięciu Kopców osiąga 1542 m n.p.m. i stanowi najwyższy punkt masywu po polskiej stronie.
Schronisko na Hali Miziowej leży na wysokości 1330 m n.p.m., tuż pod kopułą szczytową.
Szlaki na Pilsko
Na Pilsko prowadzi kilka wariantów: z Korbielowa, Sopotni Wielkiej i Przełęczy Glinne oraz podejścia od strony słowackiej. Każdy przewodnik zawiera parametry trasy, mapę, profil wysokości i plik GPX.
Start: Biela Farma
Szlak na Pilsko ze Słowacji – Niebieski szlak z Biela Farma
Start: Oravskie Vesele
Szlak na Pilsko ze Słowacji – Zielony szlak z Oravskiego Vesela
Start: Sopotnia Wielka
Zielony szlak na Pilsko z Sopotni Wielkiej
Start: Korbielów
Szlak na Pilsko z Przełęczy Glinne – Pętla przez Halę Miziową
Start: Korbielów
Żółty szlak na Pilsko z Korbielowa przez Halę Miziową
Start: Korbielów
Zielony szlak na Pilsko z Korbielowa – Kamienna
Pilsko - potężny masyw na granicy Beskidu Żywieckiego i Orawy
Pilsko wznosi się nad Korbielowem, doliną Sopotni oraz słowackimi miejscowościami Orawskie Wesele i Mutne, tworząc jedną z najbardziej rozległych kulminacji całego pasma.
Masyw Pilska nie ma formy ostrego, pojedynczego wierzchołka. Jego górne partie tworzą szeroką kopułę przeciętą granicą polsko-słowacką. Najwyższy punkt o wysokości 1557 m n.p.m. leży po stronie słowackiej, około kilkuset metrów od granicznej Góry Pięciu Kopców. Ta niewielka odległość sprawia, że podczas jednej wycieczki można łatwo odwiedzić obie kulminacje, ale warto pamiętać, że nie są one tym samym punktem.
Po polskiej stronie stoki opadają ku Korbielowowi i Sopotni Wielkiej. Ich ważnymi punktami są Hala Miziowa, Hala Cebulowa oraz grzbiety prowadzące od Przełęczy Glinne i Uszczawnego. Górne partie masywu są objęte ochroną przyrodniczą. Zachowały się tu fragmenty górnoreglowego boru świerkowego, płaty kosodrzewiny i zbiorowiska roślinne charakterystyczne dla wysoko położonych beskidzkich hal.
Pilsko słynie z wymagającej pogody. Rozległa, pozbawiona osłony kopuła szybko znika we mgle, a zimą wiatr i nawiany śnieg potrafią całkowicie zatrzeć przebieg ścieżek. Latem szlaki nie mają trudności technicznych, jednak duża suma podejść i długość części wariantów wymagają przygotowania. Przed wyjściem trzeba sprawdzić prognozę, a poza sezonem zabrać wyposażenie odpowiednie do warunków w najwyższych partiach Beskidu Żywieckiego.
Na mapie warto rozróżnić Górę Pięciu Kopców na granicy od głównego szczytu Pilska po stronie słowackiej. Podejście pomiędzy nimi jest krótkie, lecz przy mgle orientacja na szerokiej kopule może być utrudniona.
Babia Góra, Tatry, Mała Fatra i beskidzkie grzbiety
Otwarta kopuła Pilska zapewnia jedną z najszerszych panoram w Beskidzie Żywieckim. Najlepsza widoczność zwykle pojawia się po przejściu frontu i w chłodniejszych porach roku.
Na pierwszym planie wyrasta masyw Babiej Góry z wyraźną, rozległą kopułą Diablaka.
Ponad Kotliną Orawską przy dobrej przejrzystości widać długą linię Tatr Zachodnich i Wysokich.
Po słowackiej stronie horyzont zamykają skaliste szczyty Małej Fatry z charakterystycznym Wielkim Rozsutcem.
Widać Romankę, Lipowską, Rysiankę, Grupę Wielkiej Raczy oraz dalsze grzbiety Beskidu Śląskiego.
Skąd wzięła się nazwa Pilsko?
Nazwa Pilska jest starsza niż współczesna turystyka i najpewniej została przeniesiona na szczyt z dawnej hali użytkowanej przez pasterzy.
Jedna z najczęściej przywoływanych hipotez prowadzi do dawnej nazwy Hala Pielsko. Mogła ona pochodzić od nazwiska lub przydomka dawnych użytkowników hali - rodu Pielów - a dopiero później objąć cały masyw. Taki kierunek jest zgodny z beskidzką tradycją, w której nazwy hal, przysiółków i rodów pasterskich często przechodziły na pobliskie szczyty.
W obiegu funkcjonują również barwniejsze wyjaśnienia. Jedno łączy nazwę ze słowami „piło się” i opowieściami o zbójnikach ucztujących na stokach. Inne odwołuje się do piłowania drewna albo gospodarki leśnej. Są to jednak ludowe skojarzenia, których nie należy traktować jako rozstrzygniętej etymologii.
Dzisiejsza forma „Pilsko” utrwaliła się na mapach i w przewodnikach, obejmując zarówno szczyt, jak i cały potężny masyw. Dawne pasterstwo wciąż pozostaje czytelne w nazwach Hali Miziowej, Hali Cebulowej i innych polan otaczających górę, dlatego właśnie trop związany z nazwą hali i jej użytkownikami jest najbardziej przekonujący.
Pochodzenie nazwy Pilsko nie zostało jednoznacznie rozstrzygnięte. Związek z dawną Halą Pielsko i nazwiskiem jej użytkowników jest hipotezą językową, a opowieści o zbójnikach mają przede wszystkim charakter legendarny.
Schronisko PTTK na Hali Miziowej
Położone na wysokości 1330 m n.p.m. schronisko jest najwyżej usytuowanym obiektem tego typu w polskich Beskidach i naturalną bazą dla turystów zmierzających na Pilsko.
Starania o budowę schroniska na Hali Miziowej rozpoczęły się już w 1906 roku, lecz właściwe prace ruszyły dopiero w 1927 roku. Pierwszy obiekt otwarto 20 lipca 1930 roku. Duży drewniany budynek szybko stał się ważnym punktem turystycznym pod Pilskiem, ale 19 marca 1953 roku całkowicie spłonął.
Po pożarze funkcję schroniska przejął prowizorycznie zaadaptowany budynek gospodarczy. Rozwiązanie planowane jako tymczasowe służyło turystom przez blisko pół wieku. Obecny, znacznie większy gmach oddano do użytku w 2003 roku, nawiązując położeniem i funkcją do przedwojennej tradycji Hali Miziowej.
Schronisko działa przez cały rok i leży przy najpopularniejszych szlakach z Korbielowa, Sopotni Wielkiej i Przełęczy Glinne. Jest dogodnym miejscem odpoczynku przed wejściem na kopułę szczytową, a także bazą dla dłuższych przejść grzbietowych. Ze względu na wysokość i szybko zmieniającą się pogodę warto przed planowanym noclegiem albo zimowym wyjściem sprawdzić bieżące informacje bezpośrednio u gospodarzy.
- Hala Miziowa
- 1330 m n.p.m.
- Pierwsze otwarcie w 1930 r.
- Obecny budynek od 2003 r.
