Mokry Stawek na Babiej Górze to niewielkie, naturalne jeziorko ukryte w lesie poniżej Sokolicy, na wysokości około 1025 m n.p.m. W masywie znanym z silnych wiatrów, stromych stoków i szybkich potoków jest czymś zaskakującym – wodą stojącą, zamkniętą w spokojnej, osuwiskowej niecce. To największy naturalny zbiornik wodny w całym masywie Babiej Góry i jedno z tych miejsc, które funkcjonuje bardziej w opowieściach niż w pierwszych planach przewodników.
Jeziorko starsze niż wiele beskidzkich legend
Mokry Stawek nie jest pozostałością po lodowcu, jak tatrzańskie stawy. Jego geneza jest inna – powstał w wyniku ruchów osuwiskowych, które uformowały zagłębienie w fliszowym podłożu Babiej Góry. Woda zaczęła się w nim gromadzić tysiące lat temu. Szacuje się, że zbiornik może mieć około 6 tysięcy lat, co czyni go jedną z trwalszych, choć dyskretnych form krajobrazu w tej części Beskidów.
W przeciwieństwie do dynamicznych potoków spływających z masywu, Mokry Stawek nie ma wyraźnego dopływu ani odpływu. Żyje własnym rytmem. Zasilają go głównie opady i wody przesiąkające przez grunt. To sprawia, że jego poziom wody bywa zmienny – w okresach suszy potrafi niemal zniknąć, by po intensywnych opadach znów wyraźnie wypełnić nieckę.
Ta zmienność od dawna budziła zainteresowanie. Leśne jeziorko, które raz jest pełne, a raz niemal suche, łatwo stawało się tematem domysłów. W praktyce to po prostu efekt górskiego bilansu wodnego, ale w krajobrazie Babiej Góry zyskało aurę miejsca nie do końca przewidywalnego.
Największa woda stojąca na Babiej Górze
Choć jego powierzchnia to średnio około 450 m², Mokry Stawek jest największym naturalnym zbiornikiem wodnym w całym masywie Babiej Góry. W górach, gdzie dominują spływające w dół potoki, to wyróżnik sam w sobie. Głębokość zwykle wynosi około 2–2,5 m, ale po długotrwałych opadach może być wyraźnie większa.
Położenie poniżej Sokolicy ma znaczenie. Północne stoki Babiej Góry są chłodniejsze i bardziej wilgotne niż południowe, co sprzyja utrzymywaniu się wody w terenie. Las wokół stawku tworzy osłonę, ogranicza parowanie i stabilizuje mikroklimat.
W skali całego Babiogórskiego Parku Narodowego Mokry Stawek jest jednym z najciekawszych przykładów naturalnej retencji w piętrze leśnym. Nie imponuje rozmiarem, ale pokazuje, jak różnorodny jest ten masyw – obok skalistych grani i rumowisk istnieją tu także spokojne, zamknięte formy wodne.
Siedlisko ukryte w cieniu świerków
Mokry Stawek ma znaczenie przyrodnicze wykraczające poza samą wodę. To miejsce rozrodu płazów, w tym traszki górskiej i traszki karpackiej – gatunków związanych z czystymi, chłodnymi zbiornikami w wyższych położeniach. Woda stojąca daje im warunki, których nie zapewniają szybkie górskie potoki.
Wokół stawku rozwijają się rośliny wilgociolubne, a dno stopniowo wypełnia się osadami organicznymi. W niewielkiej niecce powstaje mikroświat – z bezkręgowcami, larwami owadów i drobnymi organizmami, które budują lokalny łańcuch zależności.
W masywie, który często kojarzony jest z surowymi warunkami pogodowymi i nagłymi zmianami aury, Mokry Stawek jest przykładem innego oblicza Babiej Góry – bardziej statycznego, zamkniętego, funkcjonującego w cieniu drzew.
Nazwa prosta, historia nieoczywista
Określenie „Mokry Stawek” jest typowe dla dawnego, terenowego nazewnictwa. Nie ma w nim patosu ani symboliki – jest opis stanu miejsca. Mokry, bo podmokły i zmienny. Stawek, bo niewielki. Tego typu nazwy utrwalały się w mowie lokalnej, zanim trafiły na mapy.
Zmienność poziomu wody sprzyjała powstawaniu prostych opowieści o podziemnych połączeniach czy „tajemniczym odpływie”. W rzeczywistości to naturalne zjawiska hydrologiczne, ale sama obecność takiego zbiornika wysoko w górach działała na wyobraźnię.
Dziś Mokry Stawek pozostaje jednym z tych miejsc, które pokazują, że Babia Góra to nie tylko najwyższy szczyt Beskidów Zachodnich. To także małe, ukryte formy terenu, które przez tysiące lat współtworzyły jej krajobraz. Właśnie w takich punktach widać, jak procesy geologiczne, woda i las budują historię góry – bez rozgłosu, ale konsekwentnie.
