Wędrując z Magurki Wilkowickiej na Czupel, można minąć miejsce, które przed laty odgrywało ważną rolę w rozwoju turystyki w Beskidzie Małym. Przez kilkadziesiąt lat działało tutaj schronisko, stanowiące alternatywę dla znanego obiektu na Magurce. Jego historia sięga początków zorganizowanej turystyki w tej części Beskidów, a do dziś zachowały się jedynie nieliczne ślady dawnej zabudowy.
Drugie schronisko na Magurce Wilkowickiej. Historia „Widoku na Tatry”
Na polanie Spalone, położonej na wysokości około 900 m n.p.m., pomiędzy Magurką Wilkowicką a Czuplem, funkcjonowało niegdyś prywatne schronisko turystyczne „Widok na Tatry”, znane również jako schronisko Sikory. Od istniejącego do dziś schroniska na Magurce dzieliło je około 20 minut marszu.
Inicjatorem powstania obiektu był Karol Sikora z Łodygowic, który wybudował drewniany budynek jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Niektóre opracowania wskazują, że schronisko powstało już na przełomie XIX i XX wieku. Był to jeden z pierwszych prywatnych obiektów oferujących turystom noclegi i wyżywienie w tej części Beskidu Małego.
Jego działalność rozwijała się w okresie, gdy na Magurce funkcjonowało schronisko założone w 1903 roku przez niemiecką organizację turystyczną Beskidenverein. Oba miejsca obsługiwały turystów przemierzających ten sam masyw, jednak różniły się charakterem i środowiskiem odwiedzających.
W okresie międzywojennym „Widok na Tatry” był szczególnie chętnie wybierany przez polskich turystów, którzy często omijali schronisko należące do niemieckiego stowarzyszenia. Obiekt Sikory stanowił dla nich alternatywne miejsce odpoczynku i noclegu.
Początkowo właściciel starał się przyciągnąć gości obu narodowości. Świadczył o tym umieszczony na budynku napis „Schronisko – Schutzhaus – Widok na Tatry”. Po 1918 roku usunięto z niego niemieckojęzyczną część.
Ważnym momentem w historii schroniska był 25 lutego 1926 roku, kiedy utworzono w nim stację turystyczną Oddziału Babiogórskiego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Obiekt pozostawał związany z rozwojem polskiej turystyki górskiej w regionie.
Panorama Tatr, restauracja i szafa grająca. Tak wyglądało schronisko Sikory
„Widok na Tatry” był drewnianym budynkiem z charakterystyczną, rozległą werandą. To właśnie położenie stanowiło jeden z jego największych atutów. Przy dobrej widoczności goście mogli obserwować stamtąd odległe Tatry, Pasmo Babiogórskie oraz inne beskidzkie szczyty. Od tej panoramy pochodziła nazwa schroniska.
Obiekt zapewniał znacznie więcej niż samo miejsce odpoczynku podczas górskiej wędrówki. W jego wnętrzu działała restauracja z jadalnią, a turyści mogli również skorzystać z noclegu. Wraz z upływem lat rozbudowywano zaplecze przeznaczone dla gości.
W 1914 roku do dyspozycji turystów były dwie sypialnie z ośmioma łóżkami. Na początku lat 30. schronisko dysponowało już czterema pokojami z 14 łóżkami. Dodatkowe miejsca przygotowano na strychu, dzięki czemu obiekt mógł pomieścić łącznie około 30 nocujących osób.
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów wyposażenia była szafa grająca, ciesząca się popularnością wśród odwiedzających. W czasach, gdy dostęp do muzyki odtwarzanej mechanicznie nie był tak powszechny jak obecnie, stanowiła dodatkową atrakcję schroniska. Według zachowanych opisów organizowano tam również spotkania i zabawy przy muzyce.
Po śmierci Karola Sikory prowadzenie schroniska przejęła jego żona Maria. W gospodarowaniu pomagali jej syn i synowa. Obiekt pozostał w rękach rodziny, a jego działalności nie przerwała nawet II wojna światowa.
Pożar w 1967 roku. Co pozostało po dawnym schronisku?
Schronisko „Widok na Tatry” funkcjonowało jeszcze przez ponad dwie dekady po zakończeniu II wojny światowej. Jego historia zakończyła się w 1967 roku, kiedy drewniany budynek został zniszczony przez pożar.
Okoliczności zdarzenia nie zostały jednoznacznie wyjaśnione. W opracowaniach poświęconych historii Beskidu Małego pojawiają się przypuszczenia, że mogło dojść do podpalenia, jednak brak wystarczających podstaw, by uznać taką wersję za potwierdzoną.
Po pożarze schroniska nie odbudowano. Z czasem pozostałości konstrukcji zaczęły zarastać roślinnością, a miejsce dawnej działalności turystycznej stopniowo zatracało swój pierwotny charakter.
Dziś ślady schroniska można odnaleźć przy niebieskim szlaku prowadzącym z Magurki Wilkowickiej na Czupel. Znajdują się na polanie Spalone, mniej więcej w połowie drogi pomiędzy oboma szczytami. Zachowały się tam fragmenty dawnych fundamentów, częściowo ukryte w roślinności.
Działka, na której stał budynek, jest obecnie terenem prywatnym i pozostaje ogrodzona. Pozostałości schroniska nie są więc obiektem udostępnionym do zwiedzania, a ogrodzenie wyznacza granicę, której turyści nie powinni przekraczać.
W pobliżu nadal znajdują się miejsca widokowe, z których przy sprzyjających warunkach atmosferycznych można dostrzec Tatry i Babią Górę. Dawny obiekt znany jest obecnie przede wszystkim z archiwalnych fotografii i pocztówek, przedstawiających drewniany budynek z oszkloną werandą, który przez dziesięciolecia był jednym z punktów turystycznych na grzbiecie Magurki i Czupla.
