Prace leśne prowadzone pod Szyndzielnią ponownie wywołują dyskusję o sposobie gospodarowania beskidzkimi lasami. Tym razem zastrzeżenia dotyczą nie tylko usuwania drzew, ale również ingerencji w górskie stoki związanej z rozbudową infrastruktury leśnej. Społecznicy ostrzegają, że skutki takich działań mogą wykraczać daleko poza obszar prowadzonych robót i wpływać na zdolność lasu do zatrzymywania wody.
Pod Szyndzielnią trwają prace leśne. Uwagę zwraca poszerzona droga
W rejonie Szyndzielni, w sąsiedztwie trasy rowerowej Sahaira i kolei linowej, Nadleśnictwo Bielsko zapowiedziało przeprowadzenie prac obejmujących blisko pięć hektarów lasu. Zabieg określany jako trzebież późna pozytywna polega na selektywnym usuwaniu drzew w celu poprawy warunków wzrostu pozostałego drzewostanu.
Według wcześniejszych wyjaśnień przedstawicieli nadleśnictwa prace mają służyć poprawie kondycji i stabilności lasu oraz bezpieczeństwu osób korzystających z okolicznych terenów. Leśnicy deklarowali, że usuwane będą drzewa zamierające i uszkodzone, a pozyskane drewno zostanie wykorzystane do celów użytkowych oraz opałowych.
Inne spojrzenie na prowadzone działania przedstawiają środowiska społeczne zajmujące się ochroną beskidzkich lasów. Zwracają uwagę, że określenia stosowane w gospodarce leśnej, takie jak „pielęgnacja” czy „trzebież pozytywna”, odnoszą się przede wszystkim do zamierzonych efektów hodowlanych. Nie przesądzają natomiast o całkowitym wpływie prac na przyrodę.
Najnowsze zastrzeżenia dotyczą infrastruktury wykorzystywanej do prowadzenia gospodarki leśnej. Autorzy opublikowanego w mediach społecznościowych wpisu przedstawili fotografie drogi pod Szyndzielnią, która według ich relacji została znacznie poszerzona. Wskazują, że wcześniej był to zdecydowanie węższy trakt, natomiast obecnie jego rozmiary budzą obawy o ingerencję w górski stok.
Nie przedstawiono jednak niezależnych pomiarów pozwalających określić skalę poszerzenia wskazanego odcinka ani dokumentacji potwierdzającej szczegółowy zakres wykonanych robót.
Drogi leśne i szlaki zrywkowe umożliwiają przemieszczanie maszyn, transport ściętych drzew oraz prowadzenie prac na terenach o utrudnionym dostępie. Z perspektywy gospodarczej usprawniają pozyskiwanie drewna. Ich budowa lub przebudowa może jednak wymagać usunięcia roślinności, prac ziemnych, profilowania zboczy i wykonania odwodnienia.
Społecznicy zwracają również uwagę na długofalowe konsekwencje rozbudowy sieci dróg. Udostępnienie ciężkiemu sprzętowi kolejnych fragmentów lasu może ułatwiać prowadzenie następnych zabiegów gospodarczych. W ich ocenie powstaje w ten sposób mechanizm sprzyjający dalszej rozbudowie infrastruktury i zwiększaniu intensywności użytkowania drzewostanów.
Osobną kwestią pozostaje charakter lasów objętych pracami. Autorzy apelu wskazują, że znaczna część drzewostanów pod Szyndzielnią została ukształtowana przez wieloletnią gospodarkę nastawioną na produkcję drewna. Ich zdaniem takie lasy różnią się strukturą od naturalnych, wielogatunkowych i zróżnicowanych wiekowo lasów górskich. Nie oznacza to jednak, że są pozbawione wartości przyrodniczej. Nadal pełnią istotne funkcje związane z ochroną gleby, gospodarką wodną i lokalnym klimatem.
Dlaczego rozbudowa dróg leśnych może być zagrożeniem? Naukowcy wskazują na wodę i erozję
Najważniejsze zastrzeżenia dotyczą zmian zachodzących w glebie oraz sposobu przemieszczania się wody po górskich zboczach. Naturalne podłoże leśne, pokryte roślinnością i ściółką, umożliwia wsiąkanie opadów, ogranicza spływ powierzchniowy i chroni grunt przed wymywaniem.
Wprowadzenie ciężkich maszyn może prowadzić do zagęszczenia gleby i zmniejszenia jej przepuszczalności. Z kolei odsłonięcie podłoża, wykonanie wykopów, nasypów oraz rowów odwadniających może zmienić kierunki odpływu wody. W niesprzyjających warunkach droga zaczyna działać jak kanał, którym woda przemieszcza się szybciej niż po otaczającym ją zalesionym stoku.
Konsekwencją może być nasilona erozja, wymywanie drobnego materiału skalnego i gleby, a następnie jego transport do górskich potoków. Podczas intensywnych opadów takie procesy mogą zwiększać ilość osadów w ciekach wodnych. W określonych warunkach terenowych ingerencja w stok może również sprzyjać procesom osuwiskowym.
Zagrożenia te opisano w badaniach naukowych. Andrzej Affek z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk w przeglądzie opublikowanym w 2019 roku wskazał, że drogi leśne i szlaki zrywkowe należą do elementów gospodarki leśnej najsilniej oddziałujących na erozję oraz obieg wody na obszarach górskich. Istotne znaczenie mają ich lokalizacja, nachylenie, przebieg względem stoku i zastosowane zabezpieczenia.
Podobne zagadnienia podnosi hydrogeolog dr hab. inż. Mariusz Czop, prof. AGH, zajmujący się gospodarką wodną i ochroną zasobów wodnych. Ekspert wielokrotnie wskazywał, że prace ziemne i transport drewna po górskich stokach mogą tworzyć nowe drogi szybkiego odpływu wody, zwiększać erozję oraz ograniczać naturalną retencję. Zwracał przy tym uwagę, że ochrona lasów górskich ma znaczenie zarówno dla ograniczania skutków intensywnych opadów, jak i przeciwdziałania niedoborom wody.
Co istotne, temat ten podejmują także same Lasy Państwowe. W czerwcu 2026 roku podczas HydroAkademii zorganizowanej na terenie Nadleśnictwa Bielsko omawiano znaczenie zatrzymywania opadów w miejscu ich występowania i spowalniania spływu powierzchniowego. Jednym z prowadzących zajęcia był właśnie prof. Mariusz Czop. Lasy Państwowe realizują również projekty ograniczania erozji wodnej, obejmujące między innymi zabezpieczanie dróg i szlaków zrywkowych.
Szczególne znaczenie ma status prawny lasów zarządzanych przez Nadleśnictwo Bielsko. Z dokumentacji urządzeniowej na lata 2018–2027 wynika, że spośród około 9,7 tysiąca hektarów powierzchni leśnej aż 9,49 tysiąca hektarów zakwalifikowano jako lasy ochronne. Oznacza to blisko 98 procent powierzchni leśnej nadleśnictwa. Wśród wskazanych kategorii znajdują się lasy wodochronne, glebochronne oraz położone w miastach i ich otoczeniu.
Zgodnie z ustawą o lasach funkcje ochronne obejmują między innymi zabezpieczanie gleby przed zmywaniem i osuwaniem się ziemi, ochronę zasobów wodnych oraz regulowanie stosunków hydrologicznych. Status lasu ochronnego nie oznacza automatycznego zakazu prowadzenia gospodarki leśnej, ale wymaga uwzględniania funkcji, dla których dany obszar objęto ochroną.
Znaczenie ma przy tym nie tylko liczba pozostawionych drzew, lecz także stan ściółki, systemów korzeniowych i struktury gleby. Nawet drzewostan przekształcony przez wieloletnią działalność gospodarczą może skutecznie spowalniać odpływ wody. Jego zdolność retencyjna zależy jednak od wielu czynników, w tym rodzaju gleby, nachylenia terenu, składu roślinności i stopnia naruszenia podłoża.
Nie każda modernizacja drogi leśnej musi prowadzić do pogorszenia warunków wodnych. O jej oddziaływaniu decydują również sposób wykonania robót, zastosowane przepusty, wodospusty i zabezpieczenia przeciwerozyjne. Właśnie dlatego ocena prac wymaga znajomości szczegółowych rozwiązań technicznych oraz warunków terenowych.
W przypadku odcinka wskazanego przez społeczników pod Szyndzielnią nie potwierdzono dotąd publicznie szczegółowych parametrów poszerzenia drogi, zakresu ingerencji w podłoże ani zastosowanych rozwiązań odwadniających. Bez takich informacji oraz oceny terenowej nie można przesądzić, czy i w jakim stopniu wykonane prace zmieniły lokalne stosunki wodne.











