Spór dotyczący dzwonów bazyliki w Hałcnowie wszedł w kolejny etap. Po interwencjach radnych i nałożeniu na parafię kary za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu głos zabrał prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski. Włodarz wskazał, jakich działań może się podjąć, a w których ograniczają go obowiązujące przepisy.
Pomiary wykazały przekroczenia. Parafia ograniczyła bicie dzwonów
Spór o dźwięk dzwonów bazyliki Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Hałcnowie trwa od kilku lat. Jego początkiem były skargi części mieszkańców dotyczące hałasu docierającego do pobliskiej zabudowy. Na przełomie 2024 i 2025 roku miasto zleciło wykonanie pomiarów w dwóch punktach objętych ochroną akustyczną.
Badania wykazały 70,7 dB przy dopuszczalnym poziomie 50 dB oraz 74,4 dB przy normie wynoszącej 55 dB. Na podstawie wyników miasto wydało decyzję określającą dopuszczalny poziom hałasu. Parafia odwołała się od niej, jednak postępowanie nie zostało zakończone.
W ostatnim kwartale 2025 roku własną kontrolę przeprowadził Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach. WIOŚ stwierdził przekroczenie ustalonych poziomów o 22,3 dB w jednym punkcie oraz o 18,3 dB w drugim. Inspektorat wydał zarządzenie pokontrolne, zobowiązując parafię do ograniczenia emisji hałasu, a następnie wszczął procedurę dotyczącą tzw. kary biegnącej.
Jej wysokość zależy między innymi od skali przekroczenia oraz okresu, w którym nie są dotrzymywane dopuszczalne poziomy. Naliczanie może zostać zakończone po wykonaniu nowych pomiarów potwierdzających usunięcie naruszeń. Proboszcz parafii, ks. Piotr Konieczny, informował, że całkowita kwota może sięgnąć kilkudziesięciu tysięcy złotych. Zapowiedział również odwołanie i przedstawienie wyników badań wykonanych na zlecenie parafii.
W odpowiedzi na działania inspekcji wyłączono dwa z czterech dzwonów, a czas pracy pozostałych skrócono do około 45 sekund. Ze względu na rozruch mechanizmu rzeczywisty czas słyszalnego bicia jest krótszy. Dzwony mają być używane przede wszystkim przed nabożeństwami, głównie w niedziele. Ograniczenia objęły również niektóre uroczystości, w tym ceremonie pogrzebowe.
Do prezydenta Bielska-Białej zwróciła się radna Małgorzata Chrząszcz. Jak wskazała w interpelacji, otrzymała dziesiątki zgłoszeń od mieszkańców sprzeciwiających się karze. Argumentowała, że dźwięk dzwonów jest częścią lokalnej tradycji, tożsamości Hałcnowa i życia religijnego dzielnicy.
Radna poprosiła prezydenta o wystąpienie do WIOŚ z wnioskiem o odstąpienie od kary. Zaproponowała również spotkanie mediacyjne z udziałem inspektoratu, parafii, radnych, Rady Osiedla Hałcnów i przedstawicieli mieszkańców. Rozmowy miałyby doprowadzić do uzgodnienia godzin oraz natężenia bicia dzwonów bez konieczności wprowadzania dalszych sankcji.
Osobną interpelację złożył radny Michał Guzdek. Pytał o możliwość udzielenia parafii pomocy technicznej przy opracowaniu rozwiązań ograniczających wydostawanie się dźwięku z wieży. Zaproponował także wsparcie kosztów badań akustycznych, mediację oraz podjęcie ponadpartyjnych działań prowadzących do zmiany przepisów.
Prezydent nie może cofnąć kary, ale zapowiedział dwa działania
W odpowiedzi z 28 sierpnia Jarosław Klimaszewski podkreślił, że Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska jest instytucją niezależną od samorządu. Z tego powodu prezydent miasta nie może skutecznie domagać się odstąpienia od nałożenia kary ani ingerować w prowadzone przez inspektorat postępowanie.
Włodarz zapowiedział jednak, że zwróci się do WIOŚ z prośbą o ponowne przeanalizowanie sprawy hałcnowskiej parafii. Nie oznacza to automatycznego wstrzymania kary, ale będzie formalną próbą skłonienia inspektoratu do ponownej oceny okoliczności postępowania.
Prezydent sceptycznie odniósł się natomiast do propozycji mediacji. Nie wykluczył, że mógłby się jej podjąć, jednak ocenił, że dotychczasowa postawa osób protestujących przeciwko biciu dzwonów może utrudnić osiągnięcie porozumienia.
Ratusz nie udzieli również parafii specjalistycznej pomocy technicznej. Jak wyjaśnił Jarosław Klimaszewski, w Urzędzie Miejskim nie pracują eksperci z zakresu akustyki, którzy mogliby opracować rozwiązania konstrukcyjne ograniczające natężenie dźwięku.
Miasto nie może także sfinansować pomiarów ani ekspertyz akustycznych. Samorząd ma możliwość przekazywania środków na prace konserwatorskie przy zabytkowych świątyniach. Hałcnowska bazylika posiada status zabytku i korzystała wcześniej z miejskiego wsparcia przeznaczonego na prace modernizacyjne, jednak badania akustyczne nie mieszczą się w zakresie wydatków, które mogą zostać pokryte w tym trybie.
Drugim zapowiedzianym działaniem ma być próba zmiany przepisów na poziomie krajowym. Prezydent zadeklarował, że za pośrednictwem Związku Miast Polskich przedstawi propozycję zmian w ustawie Prawo ochrony środowiska. Chodzi o regulacje, które – jak ujął włodarz – w zakresie emisji hałasu traktują kościoły na równi z zakładami przemysłowymi.
Do czasu rozpatrzenia odwołania parafii oraz wykonania kolejnych pomiarów ograniczenia dotyczące hałcnowskich dzwonów pozostają w mocy. Od dalszego przebiegu postępowania będzie zależała również ostateczna wysokość obciążenia finansowego nałożonego na parafię.
