W czwartek, 7 maja, Żywiecczyzna będzie miejscem państwowych uroczystości o historycznym znaczeniu. W Kamesznicy odbędzie się pogrzeb żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”, połączony z otwarciem nowego Cmentarza Wojennego Żołnierzy NSZ. Uroczystości zostały objęte patronatem honorowym Prezydenta RP, a po mszy planowane jest wystąpienie Karola Nawrockiego.
Państwowe uroczystości w Kamesznicy. Znany jest program wydarzenia
Uroczystości rozpoczną się o godz. 12.00 mszą świętą polową przy Kaplicy Matki Bożej Szkaplerznej na Grapce w Kamesznicy. Po nabożeństwie przewidziano wystąpienie Prezydenta RP. Następnie o godz. 13.45 odbędzie się pochówek odnalezionych szczątków żołnierzy NSZ na nowo utworzonym cmentarzu wojennym. W wydarzeniu mają uczestniczyć przedstawiciele władz państwowych oraz zaproszeni goście.
Nowy Cmentarz Wojenny Żołnierzy NSZ stanie się miejscem spoczynku szczątków Żołnierzy Niezłomnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”, zamordowanych we wrześniu 1946 roku przez funkcjonariuszy komunistycznego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w ramach akcji o kryptonimie „Lawina”. Do grobów zostaną złożone szczątki prawie 60 żołnierzy. Nie będą to jednak wszyscy odnalezieni partyzanci, ponieważ część z nich została już wcześniej pochowana w grobach rodzinnych, zgodnie z wolą bliskich.
Zgrupowanie dowodzone przez kpt. Henryka Flamego „Bartka” było największą formacją podziemia antykomunistycznego działającą na Górnym Śląsku i w Beskidach. Sam Flame był podoficerem lotnictwa polskiego, żołnierzem Armii Krajowej i partyzantem NSZ. Jego oddział liczył ponad 340 partyzantów. Został zamordowany w grudniu 1947 roku przez funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej.
Operacja „Lawina” i nowy cmentarz u stóp Baraniej Góry
We wrześniu 1946 roku Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, działając we współpracy z NKWD, przeprowadziło przeciwko Narodowym Siłom Zbrojnym tajną operację likwidacyjną o kryptonimie „Lawina”. Pod pretekstem przerzutu do amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech wywieziono na Śląsk Opolski i zamordowano około stu żołnierzy NSZ. Partyzanci zginęli w trzech miejscach: w dawnym majątku Scharfenberg pod Malerzowicami Wielkimi, w rejonie Starego Grodkowa na terenie dawnego lotniska polowego oraz pod Barutem koło Strzelec Opolskich. Część została rozstrzelana, a kolejnych umieszczono w wcześniej zaminowanych budynkach, które następnie wysadzono.
Idea budowy cmentarza wojennego w Kamesznicy pojawiła się kilka lat temu wraz z postępem prac poszukiwawczych i identyfikacyjnych. Założenie było jednoznaczne: stworzyć miejsce, w którym żołnierze z oddziału „Bartka” będą mogli spocząć razem. Ostatecznie wybrano polanę w pobliżu cmentarza komunalnego w Kamesznicy. Projekt został publicznie zaprezentowany 26 października 2022 roku podczas briefingu prasowego z udziałem ówczesnego prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego. Wtedy odsłonięto także tablicę i kamień węgielny pod budowę nekropolii. Założenia koncepcyjne i ideowe przygotowało Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN.
Autorem projektu cmentarza jest mgr inż. arch. Piotr Kudelski. Założenie wykorzystuje naturalne ukształtowanie terenu i tworzy układ trzech tarasów ze 100 grobami indywidualnymi. Centralnym punktem jest pięciometrowy kamienny pomnik z wyciętym motywem krzyża, przez który widać masyw Baraniej Góry. Ta lokalizacja ma wymiar symboliczny, ponieważ właśnie w tym rejonie znajdowały się obozowiska partyzantów i siedziba sztabu Henryka Flamego „Bartka”. Na pomniku umieszczono odlane z brązu symbole: orła Wojska Polskiego, Krzyż Narodowych Sił Zbrojnych oraz ryngraf z Matką Bożą. U stóp monumentu znalazł się kapelusz górali żywieckich, położony na róży wiatrów wskazującej Baranią Górę.
źródło: IPN
